ТЖБ!
Мәтіндерді оқып, олардың тақырыбы мен сөз қолданыстарындағы ерекшеліктерге мысалдар келтіріңіз.
А мәтіні
Ғылымдағы секілді, фантастиканың да өзінің мәңгілік тақырыптары бар. Олар уақыт пен кеңістікке саяхат, жасанды интеллект, жерден тыс әлемдегі өркениет, тіршіліктің басқаша формалары сияқты жұмбақ жайттарды қамтиды. Ең бастысы, өткенге немесе болашаққа қатысты әлдебір әлемнің, белгілі бір сәттің бейнесін кейіптей отырып, фантаст-жазушылар оқырман қиялының көкжиегін мейлінше кеңейтеді. Фантастикалық шығармалардың міндеті мұнымен ғана шектелмейді. Яғни бұл жанр әлдебір ғылыми жаңалықтың адамның өмірі мен қоғамның дамуына тигізер әсерін көркемдік тұрғыда ұғынуға көмектеседі. Мәселен, қай кезде де ғылыми жаңалықтар бірыңғай жақсылық алып келе бермейді. Кейбір озық ойлардың теріс мақсатта пайдаланылып кететін де кезі жеткілікті. Осы ретте фантастикалық туындылар ғалымдарды ғылым адамына жүктелер бүкіл адамзат пен болашақ алдындағы жауапкершілік жөнінде ойлануға мәжбүрлейтіндігімен де құнды.

Ә мәтіні
Қымбатты отандастар!
Сіздерді Жеңіс күнімен шын жүректен құттықтаймын! Баршамыз үшін бұл мерекенің маңызы ерекше. Халқымыз Ұлы жеңіске өлшеусіз үлес қосты. Отандастарымыз майдан даласында ерлікпен шайқасып, олардың жартысынан жуығы елге қайтып оралмады. Жауынгерлеріміздің батырлығы мен қайтпас қайсарлығы Жер бетінде бейбітшілік пен тыныштықты сақтауға мүмкіндік берді. Тыл еңбеккерлерінің жанкештілігінің арқасында Қазақстан майдан даласына орасан зор көмек көрсетті. Соғыс жылдары елімізге жүздеген зауыттар мен фабрикалар көшірілді. Майданға мыңдаған вагон киім-кешек пен азық-түлік жіберілді. Аға буынның теңдессіз ерлігін құрметтеп, зұлмат соғыстың зардаптарын ұмытпау – біздің қастерлі борышымыз.
Барлық ардагерлер мен тыл еңбеккерлеріне зор денсаулық, ұзақ ғұмыр тілеймін! Еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын!
А мәтіні | Ә мәтіні
Тақырыбы
|
Стилі
|
Қандай ерекше сөз қолданыстары
бар?
|

Жұлдыздарды санамайды.

• Жұлдыз санаса, өлім-жітім, жаманшылық көп болады.

• Айды қолмен көрсетсе, отбасында жаманшылық болады.

Күнге, айға қарап дәрет сындыруға болмайды. Бұл - өлім-жітім шақыратын жаман ырым.

• Аспаннан ағып түскен жұлдызды көрген қазақтар «менің жұлдызым

жоға

ры» дейді.

• Жаңа айды көргендер «жаңа айда жарылқа, ескі айда есірке» деп бата жасап, ырымдайды.

• Отты шашуға, аттауға және басуға болмайды. Отты шашса, аттаса немесе басса, отбасының берекесі кетеді.

• Отқа түкірмейді. Қазақ халқында от қасиетті нәрсе болып саналады.

• Отты су құйып өшірмейді, өйткені оны қайта тұтату қиын болады.

Түнде үйден күл шығармайды. Себебі күл төгілген жерді басуға тура келеді.

Объяснение:

тыйым сөздер

Әмір Болатшы бес ағайынды еді: үлкені – әмір Тулақ, екіншісі – әмір Болатшы, үшіншісі – әмір Шамсаддин, төртіншісі – әмір Қама­раддин, бесіншісі – әмір Шеих Дәулет. М.Х.Дулатидің жазуы­на қарағанда, әмір Болатшы қайтыс болған соң орнына ұлыс­бегі болып жеті жасар ұлы Хұдай­дад тағайындалады. Әмір Хұдай­д­ат 90 жыл әмірлік еткен, жар­қын жүзді кісі болған екен. Ол Моғолстанның жеті ханын таққа отырғызған. Әмір Қама­рад­дин ұлысбегілік маған мін­дет­тел­гені жөн деп Тоғылық Темір хан­ның алдына барғанымен, хан оған келіспей, Болатшының ұлы Хұдай­датты ұлысбегі етіп бекітеді. Бұған әмір Қамараддин наразы болады, бірақ ештеңе істей алмайды.

Әмір Қамараддин нағыз жау­жүрек, батыл, ешнәрседен қорық­пайтын ірі тұлғалы кісі болған, оның қонышына жеті жасар бала сыйып кетеді деген аңыз бар. Ілияс қожа хан қайтыс болғаннан кейін әмір Қамараддиннің кеудесін кер­ген кек сыртқа шыққан. Қама­рад­дин Моғолстандағы басқару ісін қолына алып, тәртіп орнатады. Сол кезеңдегі хандық билікті мойындамаған, өзі дербес билік жүргізген әмір болды. Ол ешкімге бас имей ержүректілігімен жиырма жылдай билік жүргізген. Оған, бір жағынан, Кеш әмірлері қарсы­лық көрсетеді, екінші жағы­нан Әмір Темір үлкен кедергі болды. Қамараддин Әмір Темірмен өмірінің соңына дейін, ақтық демі біткенше шайқасып өтеді. Әмір Темір Моғолстанға қарсы жа­саған үшінші жорығы кезін­де Қама­раддиннің көзін жою үшін тыңшылар жіберіп, оның Көк­төбе деген жерде отырғанын анық­тайды. Әмір Қамараддин жаудың әскерінен хабардар болып, Аршалы дейтін кісі аяғы жетпес жерге бой тасалайды да, қараңғы түсісімен орын ауыс­тырып кетеді. Әмір Темір Үш Фарман деген мекенде мыңдаған бейбіт адамдарды тонап, әмір Қамараддиннің туған ағасы әмір Шамсаддиннің әйелі Тұман мен қызы Дилшадты тұтқынға алады. Әмір Темір Дилшадқа күштеп үйленеді. «Зафарнамеде» әмір Темірдің Дилшадпен үйлену тойын әдемілеп, келістіре суреттеп, тұтқын қызды бақытқа кенелгендей етіп баяндаған, ал шын мәнінде оған қорлықпен үйленді