1-тапсырма. Берілген мәтіндерді салыстыр. Олардың ұқсастығы мен айырмашылығын Венн диаграммасы арқылы сызып көрсет.

А) Тоқтар Әубәкіров – қазақтың тұңғыш ғарышкері. Ол реактивті ұшақтың елуден аса жаңа түрін сынақтан өткізді. 1991 жылы 2 қазанда Байқоңырдан «СоюзТМ-13» кемесімен ғарышқа ұшты. Ол биотехнология, медицина салалары және Арал аймағы бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді.

Ә) Айдын Айымбетов Ұлттық ғарыш агенттігінде қызмет атқарады. «Қазақстан-Ғарыш» жобасын жалғастырушы. Арал, Каспий теңіздерінің экологиясына мониторинг жүргізіп, шаңды дауылды зерттеді. Қазақтың ұлттық тағамдарын салмақсыздықта дегустациялады.

2-тапсырма. https://youtu. be/CLZzJRTgNE сілтемесі арқылы мәтінді тыңдап, кестені ғарышкерлер туралы қызық деректермен толтыр.

Үй тапсырмасы. «Ғарышты игерген ел» тақырыбы бойынша постер құра.

Үй тапсырмасы. «Ғарышты игерген ел» тақырыбы бойынша постер құра.

Ескі ер ұлын шақырып алып, өлер алдында былай деді: -Each Апта келтіріп, жаңа әйелі -Each Аптада үй пайдалануға берілді. -Each Аптада бал жейді. 3 жыл ұлы әкесі не айтқанын атқарды, содан кейін дана өткізді қалай kamen.Mimo obednel.Prisel үшін, ол сұрады: Қандай қайғылы ма? ол қайтыс бұрын -Otets маған: -Each Апта келтіріп, жаңа әйелі -Each Аптада үй пайдалануға берілді. -Each Аптада бал жейді. Мен 3 жыл әкесінің еркін орындады, және кедей болды сенімдімін. дана адам былай деді: Сіз дұрыс әкесінің еркіне түсіндірді жоқ. -Each Апта келтіріп, жаңа zhenu.On түсіну әйелімен өмір сүруге білдіреді. -Each Аптада операция талмай dom.Trudis. med.esh ФРЖ жеуге -Each аптадаEski er ulın şaqırıp alıp, öler aldında bılay dedi: -Each Apta keltirip, jaña äyeli -Each Aptada üy paydalanwğa berildi. -Each Aptada bal jeydi. 3 jıl ulı äkesi ne aytqanın atqardı, sodan keyin dana ötkizdi qalay kamen.Mimo obednel.Prisel üşin, ol suradı: Qanday qayğılı ma? ol qaytıs burın -Otets mağan: -Each Apta keltirip, jaña äyeli -Each Aptada üy paydalanwğa berildi. -Each Aptada bal jeydi. Men 3 jıl äkesiniñ erkin orındadı, jäne kedey boldı senimdimin. dana adam bılay dedi: Siz durıs äkesiniñ erkine tüsindirdi joq. -Each Apta keltirip, jaña zhenu.On tüsinw äyelimen ömir sürwge bildiredi. -Each Aptada operacïya talmay dom.Trudis. med.esh FRJ jewge -Each aptada

Бұлттарын түйдек алып кеп,
Жасаулап туған мекенін,
Сары мақпалмен әдіптеп
Келінтөбенің етегін;
Шүрегейлері асығып,
Күз жетсе қоңыр самал боп,
Шүберек сөмке асынып,
Мектепке қайта барар ма ек!
Күбірлеп кәрі анамыз
Үш шығар еді, үш кіріп.
Қаһарға мінген қара күз
Тұратын тыста ысқырып.
Дауысын тыңдап жаңбырдың,
Қалғушы ем қамсыз көз іліп,
Әуірі сынды тандырдың
Ып-ыссы демді сезініп.
Сол ыссы деммен, шіркін-ай,
Сан жүректерге жеттім мен.
...Қамыстың басы бұрқырай
Күз ғой бүл қайта кеп кірген.
Отарын ойға иіре,
Отауын жатыр тігіп ел,
Жарқылдап енген үйіне
Жас келін, жайсаң інілер.
Мына күн жөне қағынды,
Төніп тұр бұлт қаракөк.
Тандырдың бетін жабуды
Ұмытпасаңдар жарар ед...

Күз

Айтқали Нәріков

Сұңқылдап, сазды әуенді тауып түрлі,
Қоштасып, көкте аққулар сауық құрды.
Қанаттан ұшып түскен мамықтай боп,
Төбемнен жапырақтар жауып тұрды.
Барады бірте-бірте түн ұзарып,
Аспанда аққан жұлдыз ізі қалып.
Ақ қайың әудем жерде мұңайып тұр,
Көктемгі әсем әнін үзіп алып.
Ерте тұр, төсегіңнен кеш тұр мейлі,
Құстардың үні шатты естілмейді.
Көйлектей оңып кеткен, күлгін тартып,
Көкжиек қорғасын бұлт кескіндейді.
Бәрінен, бәрінен күз сезіледі,
Қайтеміз, жүреміз ғой төзіп енді.
Билікті өз қолына алып жатыр,
Жылдың бір маусымының кезі келіп.

Күз

Жұбан Молдағалиев

Күндері бар қызуы әбден сөнбеген,
Гүлдері бар қызылы әлі сембеген.
Күз де менің елу жасым сияқты,
Жаздар өтіп, қыс келер деп сенбеген.
Қызылы да, қызу да жаз сарқыны,
Тоңазытқан таңғы шықтар салқыны,
Күз де менің елу жасым сияқты
«Ертең» емес, «кеше» болған сол күні.
Жалт ойнайды нажағайлар жырақта.
Шөмелелер өртенбейді бірақта.
Күз де менің елу жасым сияқты
Дірілдейді қарап айна бұлаққа.
Бірде жарқын, бірде бұлттар құрыстап,
Бірде жаңбыр, бірде қары тыныстап.
Күз де менің елу жасым сияқты
Жаз бен күздің шекарасын тұр ұстап.
Сарғыш тартып, бақтың жүзі тұр сынып,
Бұйра талдар болады ғой құр сырық.
Күз де менің елу жасым сияқты
Әлденені жоқтағандай күрсініп.
Далада да сайраңдаған сары елес,
Сары сурет алтын таңның сөрі емес.
Күз де менің елу жасым сияқты,
Не жігіт жас, не еңкейген кәрі емес.
Ағаш басып, тау мен түздің таз жонын
Қыздыратын қытып жұмсап аз шоғып,
Күз де менің елу жасым сияқты
Біледі ғой бір жылда екі-жаз жоғын.
Күзде, бірақ жайрап жатыр жемістер.
Күзде шынар жылдық істер, жұмыстер.
Күздер менің елу жасым сияқты,
Алаңы жоқ шаруадай жұмыскер.

Күз суреті

Мақсұт Неталиев

Сарыала жапырақтар
Қонады қалқып ұшып.
Мүлгиді атырап бар
Жамылып алтын ішік.
Бу шығып бүйірінен
Ағады жылға-бұлақ.
Ақбөкен үйірімен
Барады Сырға құлап.
Дәнді алқап жалтылдайды,
Жайғандай дүзге кілем.
Жер-Ана ән тыңдайды,
Аққулар тізбегінен.
Қайың тұр амал қылып,
Шық моншақ тағынып ап.
Сүйеді самал - жігіт
Қалғандай сағынып-ақ!
Бұлбұлдар сайрамады,
Бұтаққа жайғасып жай.
Дөңгелеп Ай барады,
Әлемнің айнасындай!
Тәкәппар тау-шыңдар да
Өрлейді сүйіп өрін.
Қызығы таусылған ба,
Думанды дүниенің?!

Күзгі сағыныш

Нұрлан Оразалин

Бұла арман сынды...
Бұла таңдарды тербеген,
бұла сағымдай
бұғалық түсіп көрмеген,
бұл өнім менің жазылды,
кезімде
сағыныштарға шөлдеген...
Шалқарға -
шалқып құлаған,
шулаған -
сыңсып жылаған,
долы өзендердей,
қара ормандардай
шырқаған кезде бұлақ ән...
Жол тартып
жылы тұстарға,
ақ еділ көлден
ақ үйрек-қаздар ұшқанда,
бұл әнім менің жазылды,
еңсеріп кешті,
телміріп қарап құстарға...
қазан,
 1973 жыл


Күзгі сағыныш

Есенғали Раушанов

Көкте, жсрде көремін сені ғана.
Өзіңнің хаттарыңнан
Қыпша бел өзен жақта анау
Сайрайды бұлбұл тіз безеп.
Қыламықтаған ақ қар-ау,
Кідіре тұршы бір мезет.
Қайтпайтын шақты сағынып,
Қайғысын шегіп арманның,
Қараша қарын жамылып,
Қамығып әнге салған кім?
Жел ме екен жазды еске алып,
Сыңсыған арзу тілекпен?
Мен бе екем әлде кеш қалып,
Кеш қалып сені жыр еткен?