Алтын адам
Алматыда көптеген мемлекеттік мұражайлар бар. Соның бірі 1973 жылы ашылған археология мұражайы. Онда мыңдаған экспонаттар бар. Экспонаттардың бірі — сақтардың жас жауынгерінің алтындаған киімі. Ол Есік обасынан табылған.
Басына төбесі шошақ бас киім киген. Тәжінің ернеуі екі жүзден артық алтын зерлі заттармен әшекейленген. Алтын заттардың әр бөлшегі барыстың, тауешкінің, арқардың, жылқының, құстың кескінімен таңбаланған.
Мойнына бұралған алтын алқа таққан. Алқада жолбарыстың басы бейнеленген. Сырт киімі — бешпент пен шалбар. Бешпент қызыл былғарыдан жасалған. Оның жағасында, өңірінде, етегінде жолбарыстың тұмсығы бейнеленген. Ол әшекей алтыннан жасалған. Шалбарда да алтын әшекей бар. Етіктің қонышына бармақтай алтын әшекейлер жапсырылған.
Жейдесінің жағасы мен жеңіне де алтын өрнек қадалған. Қайыс белдіктегі әшекей де кесек алтыннан құйылған. Белдіктің оң жағында — семсер, сол жағында — қанжар.
Үлкен екі алтын сақинаның біреуінің бетіне қолына қыран ұстаған адамның басы бейнеленген. Бұл жүзік — мөр.
Есік обасынан біздің заманымыздан бұрынғы V-IV ғасырларға тән төрт мыңнан артық бұйым табылған.
Алтын киімді адам және оның қабірінен табылған заттар — дүниежүзілік маңызы бар жаңалық.
придумайте во по тексту и сделайте их синтаксический разбор

Арал экологиясы –шөлейт аудандарда суды көп қажет ететін өндірістерді орналастырудағы стратегиялық қателіктердің нәтижесінде пайда болған экологиялықжағдай.Өзендердің теңізге құйылу мөлшерінің кемуі, теңіздің су деңгейінің азаюына, оның 2-ге бөлінуіне әкеп соқтырды. Енді ол Үлкен Арал және Солтүстік Арал теңізі болып аталады (1992 ж.). Бұл 2 көлдің арасын бөліп тұрған құрғақ жердің ауданы жылдан-жылға ұлғаюда. Арал теңізінің тартылуы және оңтүстік ендікте суғармалы егіндік жерлердің көбеюі қуат, жылу, ылғал алмасуының тапшылығы сол өңірдің экологиясын және ландшафты мен ауа райын өзгертті. Су тазартудың және бірнеше рет пайдаланған сулардың шығыны шөлді жерлерді жарамсыз батпақ шалшыққа айналдырды.Табиғи ортаның азып-тозуы жергілікті халықтың денсаулығына да зардабын тигізіп отыр. Тұрғындар пестицидтерден, т.б.химикаттардан, түрлі улы тыңайтқыштар мен тұздан тазартылмаған сапасы төмен суды пайдалануда. Соның нәтижесінде бұл аймақта рак ауруы, баланың өлі тууы, генетик. ауытқулар, сүзек, сары ауру және жүрек қан тамырлары аурулары көбеюде. 

Эссе

Мой Казахстан

Мой Казахстан – моя Родина. Именно с этих слов я начала писать свое эссе. Услышав слово Родина, каждый из нас думает о Казахстане.

Родина – это то место, где человек чувствует себя дома, где ему приятно находиться, куда после долгого отъезда он хочет возвращаться вновь и вновь.

Я сама родилась и выросла в Казахстане. Казахстан – это молодое, но быстро развивающееся государство. С каждым годом развиваются культура, экономика нашей страны, растут города. В Казахстане единой семьей, дружно живут пятнадцать миллионов человек, представителей более ста национальностей и народностей. Сказочно богаты недры Казахстана. Казахстан является родной таких выдающихся людей, как Абай Кунанбаев, Ахмет Байтурсынов, Магжан Жумабаев, Сакен Сейфуллин и т. д.

Для меня Казахстан – это в первую очередь страна больших возможностей. Именно в Казахстане я могу получить хорошее образование, стать квалифицированным специалистом и прожить достойную жизнь, полную ярких красок.

Я думаю, каждый человек должен понять и осознать, что для него есть Родина, в каком свете он ее видит, и готов ли он на все ради нее.