Қазіргі кезде қызыл кітәпқа көп жануарлар мен өсімдіктер кірді.
Ол тірі организмдердің азаюымен байланысты,сол тірі организмдердің бірі- Тянь-Шань қоңыр аюы.Тянь-Шань тауы мен Жоңғар Алатауында мекендейді. Ол жерлерде тиісінше 200(екі жүз) және 300(үш жүз)-дей аю тіршілік етеді.
Алтай рауғашы – тарандар тұқымдасы, рауғаш туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Алтай, Тарбағатай, Сауыр тауларының қиыршықтасты жағаларында, бұталар арасында, шалғынды жерлерде өседі. Биікт. 1(бір) м-дей, тамыры жуан, сабағы тік тілімденіп келген
Қызыл кітапқа сондай-ақ :Қызыл қасқыр,орман сусары,қарақал,және тағы басқа тірі организмдер жатады,Бұл және басқа жануарлардың саны аз,содан да олар қызыл кітапқа енгізілді
Мектеп үйірмесі туралы диалог.
- Аслан, сен осы бос уақытыңды қалай өткізесің?
- Мен үйде жатып, демаламын. Сосын сабақтарымды оқимын. Ал сен ше?
- Үйде жатқанда ішің пыспай ма? Менде бос уақыт жоқ десе де болады. Менің қолым түрлі үйірмелерден босамайды.
- Сабақ оқуға уақыт қалмайды ғой. Мен сабақтан соң шаршаймын.
- Жоқ, керісінше сол үйірмелердің арқасында мен мектепте білмегенімді үйреніп, түсінбегенімді сұрап, сабағымды да жылдам оқимын.
- Сонда сен қандай үйірмелерге қатысасың?
- Мен мектеп жанындағы ағылшын тілі курстарына қатысамын. Мектеп бағдарласынан ұқсас. Содан соң «қызықты математика», «физикалық тәжірибелер» және хор үйірмесіне қатысамын.
- Барлығына қалай уақыт табасың?
- Ынтаң болып жатса, уақыт табуға болады. Оның үстіне үйірмеде білмегеніңді үйреніп, жаңа достар табуға болады. Сен де менімен бірге қатысып көрмедің бе? Оның үстіне мектеп жанындағы үйірмелер болғандықтан бәрі де ақысыз негізде.
- Ондай болса, керемет қой! Мен ол туралы білмеппін. Қатыссам, қатысып көрейін. Келесі сабақ қашан және қай жерде?
- Келесі сабағымыз ертең, «қызықты математика». Басталуы сағат үште, жиырма тоғызыншы кабинет.
- Жақсы. Онда ертең үйірмеде кездескенше.
- Сау бол!
