1. Определите жанр текста
2. Найдите 2 особенности присущие жанру данного текста.
Байқоңыр — Қазақстан Республикалық маңызы бар қаласы. Байқоңыр қаласы
«Байқоңыр космодромы» мен бірге 2050 жылға дейін Ресейге жалға берілуде (дали в
аренду).
Байқоңыр (1996 жылға дейін Ленинск қаласы) — Қызылорда облысының Қармақшы
ауданындағы қала. Бірнеше мың га жерді алып жатқан қала (город, занимающий
площадь в несколько тысяч гектаров) ұзақ жылдар бойына “аса құпия” ( закрытый
город/ засекреченный) нысан болып саналды ( считался ). Жергілікті тұрғындар да,
әскери мамандар да қаланы “10-алаң” (город «10- площадей» ) деп атап келген. Ал
қалаға іргелес жатқан “Крайний” әуежайы мен көптеген шаруашылық мекемелері және
«Төретам » (название железнодорожной станции ) темір жол стансасы “9-алаңға”
кіреді. Байқоңыр қаласы мен ғарыш алаңына қажетті құрал-жабдық, техника, құрылыс
материалдары, т.б. заттар «Төретам» темір жол стансасы арқылы жеткізіледі. Қалада
Мәскеу авиация институтының филиалы, электр техникалық колледжі, ірі есептеу

орталығы ( крупный вычислительный центр), әскери аурухана ( военный госпиталь),
емхана, әуежай, электр стансасы, сыра зауыттары, түрлі мәдениет ошақтары, көптеген
сауда, тұрмыс қажетін өтейтін кәсіпорындар (промышленные предприятия
бытового обслуживания) жұмыс істейді.
Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылған мыңдаған зымырандардың ( космических
кораблей) ұлы даламыздың табиғатына келтіретін зияны аз емес ( вреда очень много).
Ұлытау жері уланып жатыр. Бұрынғы шүйгін шабындықтар (сенокосные луга), жазира
жайлаулар (цветущие степи ) қу тақырға айналып (превратились в голые земли/
такыры), өсімдіктердің көптеген түрлері мүлдем жойылды ( исчезли навсегда ).

Ада-гүде тез біз емтихандар тапсыру боламыз, ша қазақ,орыс, математике және биологияға. Тапсыр- емтихандарқиын. Бірақ қатал мәжбүрле- себя оларға дегендайындал-. Ша қазақ және биологияға біз билеттердіоқимыз, ша орыс диктант жазу боламыз және шаматематике шеш- бақылау жұмысты. Емтихандар - сол бірөмірлік сынақтардан. Қарамастан және қашан емтиханөтеді, сен сезесің, не ең қатал - сол себя емтиханғадайындық және настрой.Қарамастан және при табыстытапсыр- сен мынадай қанағатты аласың, не бой көрсетеді,барлық өмірлік жолдар алдым сенімен ашық!

 Қарлығаш – айыр құйрықты, қанаттары ұзын, әрi үшкiр келетiн, шағын денелi қара ала құс. Қарлығаш сөзi «қара», «ала», «құс» деген сөздердiң кiрiгуiнен шыққан. Торғайлар отрядына жататын құс тұқымдасы. Басқа құстардан бiр айырмашылығы – жемiн ұшып жүрiп ұстайды. Суды да ұшып жүрiп iшедi. Бауыры ақшыл, арқасы қоңыр, жасыл жылтыр. Арктика мен Антарктидан басқа жердiң бәрiнде ме­кендейдi. Бүкiл әлемде қарлығаштың 80 түрi бар. Оның 4 туысқа жа­татын 5 түрi Қазақстанда кездеседi. Олар: жар қарлығашы, құз қар­лығашы, қос реңдi қарлығаш, сепкiлтөс қарлығаш, кент қарлы­ғашы.

Республикамыздың барлық жерiне тараған. Орман-тоғай, өзен-көлдер маңында, шөлдi және таулы өңiрлерден жиi ұшыратасың. Жыл құсы. Күз түсе, Африка мен Оңтүстiк Азияға ұшып кетедi. Жылына бiр рет, қыста түлейдi. Екiншi жылы ұрпақ бередi. Екi-екiден, кейде топ­танып, шыңға, тiк жарға, кейде тұрғын үй қабырғаларына, ағашқа жапсыра ұя жасайды. Ұяны топырақ пен сазды сiлекейiн араластырып қалайды. Iшiне майда шөп, қауырсын, мамық төсейдi. Қарлығаштың кейбiр түрлерi жарға үңгiп iн қазады. Олардың тостаған тәрiздi, бетiн ашық етiп немесе қап, дорба тәрiздi етiп, кiрiп-шығатын тесiк қалдыра жасаған ұялары да бар.

Қарлығаш – пайдалы құс. Зиянды насекомдарды, әсiресе, шыбын-шiркейдi өте көп жеп, ауыл шаруашылығына пайда келтiредi.

Қарлығаштар жылына екi рет жұмыртқалайды. Алты-жетi күннен соң жасап бiтiрген ұясына 3-тен 7-ге дейiн жұмыртқа салады. Екi-үш аптада балапан басып шығарады. Балапандары алғаш қызылшақа болады. Балапандарына жем iздеуге шығарда ұядан құлап кетпесiн деп, аяқтарын қылмен байлап кетедi.

Ата-бабаларымыз қарлығашты ежелден жақсы көрген. Қарлы­ғаштай сүйкiмдi, еңбекқор, ақылды болсын деп, қыздарына Қарлығаш деп ат қойған. Қарлығашқа көптеген аңыз-ертегi, мақал-мәтел, жұмбақтар, жыр жолдарын арнаған. Аңыз-ертегiлерде қарлығаштың адамдарға жасаған көмегi айтылады. Мысалы, «Қарлығаштың құй­рығы неге айыр?» ертегiсi, Төле бидiң қалай «Қарлығаш би» атанғаны туралы аңыз… Қарлығашқа қатысты көптеген ырым-жорамалдар да бар. Мысалы:

Қарлығаш биiктеп ұшса – күн ашық болады.

Жер бауырлап ұшса – жаңбыр жауады.

Қарлығаш жылы жақтан оралған кезде қораға қонса, қой егiз туады. Ақ мол болады. Ал үй жақтауына немесе шатырына қонса, сол үйдiң жан басы көбейедi. Түсiңде қарлығаш көрсең бақытқа кенелесiң…