Арал теңізінің мәселесі
Бүгінгі таңда Арал теңізінің көзден ғайып болып бара жатқан мәселеіс ешкімді де бейжай қалдырмайтыны анық. Бір кездері ұзыннан-ұзақ созылып жатқан теңіздің арнасы мақта өсіруге қажетті химикаттарға толы тұзды алқапқа айналған. Бұрында Арал теңізі Қазақстанның інжу маржаны, шөл белдеміндегі бірден-бір көгілдір су айдыны еді.
Арал өңірінде туындап отырған казіргі экологиялык апаттар нышаны жыл өткен сайын теңіз суын тарылтуда. Оның фаунасы мен флорасы жойылып бітуге жақын. Топырақтың тұздануы өте жылдам жүруде. Арал теңізінде балық өсіру шаруашылығы тоқталып, соңғы 1-2 жылда ғана қайта қолға алынды. Ондағы тұрғындардың әлеумсттік жағдайы төмендеп кетті. Теңіз түбінен көтерілген улы тұздың мөлшері жылына 13-20 млн. т деп есептеледі. Тіптен, тұзды шандар әсері сонау Орта Азия республикалары аумағына жетіп, ауыл шаруашылығына зардабын тигізуде.
Арал өңіріндегі антропогендік факторлар ондағы тұрғындардың салт-дәстүріне, экономикалық-әлеуметтік жағдайына тікелей әсер етуде. Жұмыссыз қалған балықшылар әлеуметгік жағынан қорғаусыз қалып, басқа аймақтарга еріксіз қоныс аударуда.
Қазіргі Арал өңірінде адамдардың денсаулығы күрт төмендеп кетті. Бүл өңірде соңғы мәліметтер бойынша туберкулез, бүйрекке тас байлану, сарысу, өкпе-тыныс жолдарының қабьнуы, жұқпалы аурулар республиканың басқа өңірімен салыстырғанда жоғары көрсеткішті беріп отыр.
Арал теңізінің болашағы дүниежүзі халықтарын толғандыруда. Оның біржола жойылып кетуі Орта Азия мен Қазакстанды ғана емес көптеген Шығыс елдеріннің тыныс-тіршілігіне өзгерістер әкелмек. Ал әлемдік климаттың өзгеруі, шөлге айналу, атмосферадағы ауытқушылықтар, антропогендік экожүйелердің тұрақсыздығын тудырады. Арал мәселесі соңғы 10 шақты жылда географ және эколог ғалымдар арасында жиі-жиі пікірталастар туғызуда. Арал мәселесі туралы халықаралық конференциялар ұйымдастырылды.
3-тапсырма
1-деңгей
Ерулік шағые мәтініне
Ерулік-дәстүрлі халықтық жоралғының жарқын үлгісі.-Ерулік дәстүрлі халықтың әдейі жарқын үлгісі.
Жаңадан көшіп келген,жапсарлас қонған отбасына бұрыннан отырған көршілер қонақасы беріп,ықылас пейіл білдіреді.-Жаңадан көшіп келген көршілер, жапсарластар қонған отбасына бұрыннан отырған конақасы беріп қасақана ықылас және пейіл білдірді.
Ерулік беру арқылы ауыл тұрғындары , жаңа көршілерін өздеріне етене жақындастыруды,бөтенсіретпеуді де көздейді.-Ерулік беру арқылы, ауылдың тұрғындары жаңа көршілерін өздеріне жақындастыруды және бөтенсіретпеуді әдейі көздейді.
Дәм таттыру мәтініне
Қазақ халқында бейтаныс адамға да әдейі үйіне шақырып , ас берген . Ыстық күнде автобуста адамдар да қасақана көбейіп кеткендей болады . Үйдегілерге тосын сый жасау үшін әдейілеп келе жатқанымды айтпадым . Сен осының бәрін жорта істейтін сияқтысың .
2-деңгей
Ай жүрсе де, аман оралсын,ел жұртына қайта қауышуға жазсын.
Осы мақал мәтелдің мағынасы:Ай жүрсе ол мысалы біз қай жерге барсақта бізбен ай жүргендей болады.Ал Аман оралсын ол ай болмаса біз адамдар түннің ең әдемі жерін көрмей қаламыз сол үшінде ай аман оралсын.Ел жұртына қайта қауышуға жазсын ол қайта келіп жұртпен қайта жүрсін деген ой білдіреді менің ойымша.
3-деңгей
Қазақтың дастарқаны
Қазақтың дастарқаны әрқашан мол болады.Оған кіретің тағамдар ол- Бешпармақ,қойдың басы,құрт,баурсақ,қымыз және тағыда басқалар.Бешпармақта ет,қазы,май және нан болады.Қазақтың дастарқанына отырсан аш кетпейсің.Қазақтардың туысқандары көп болады сол үшінде дастарқанда көңілсіз боп отырмайсын.Дастарханнан ағарған мен етті міндетті түрде табуға болады.
Объяснение:Міне бұл дұрыс деп ойлаймын
