Оқи салшы))
Күндердің бір күні Жылан жер жүзіндегі жанды мен жансыздарға мынадай арыз айтады:
— Мені Тәңірім сендердің бәріңнен кем жаратыпты. Аяқ-қолым жоқ. Басымды көтере алмай, жер бауырлап қалдым. Не жеп, не қоярымды да білмеймін. Сендердің бәрің бір бүтін тілдісіңдер, ал мен айыр тілдімін. Ойлап отырсам, жанды мен жансыздың ішіндегі сорлысы мен екенмін. Маған ешқайсыңның жәрдем еткілерің келмейді. «Сен қасіретті көп тарттың, ондайлар әрдайым әділ келеді, сен барлығымызға патша да бола аласың» деп, сөзбен болса да жұбатып кетпейсіңдер, – деп, ол екі көзінен қанды жасын сорғалатып, ағыл-тегіл жылайды.
Жанды-жансыздың барлығы жыланға аяныш білдіріп, өкпесін орынды көреді, «қарасың деп шықпайтын, қара қылды қақ жарған, ақ жүрек ақылшымыз болар» десіп, өздеріне патша етіп сайлайды.
Жыл артынан жыл, күн артынан күн өтіп жатады.
Күндердің күнінде Жыланекең: «Бүкіл әлемге патша болып, барлық билікті өз қолыма алсам, бұдан да жақсы тұрар едім. Көзіме көрінген тамақты ішпей, дүниедегі жандылардың ең тәтті қандысын жер едім», – деп қиялдайды. Қан дәмін айыра алатындарды шақыртады. Қос қанатын делдитіп, аяқтарын шілтитіп, қуарып Шіркей, тұмсығын едірейтіп Маса, патшаның көңілін табам деушілердің бәрі келеді.
Шағын мәтін.
Қызыл қасқыр.
Қызыл қасқыр – өте ерекше аң. Сыртқы жағынан ол бір уақытта қасқыр,түлкі және шие бөрі сияқты көрінеді.Оның ашық қызыл жүндері бар,ол әсіресе қыс мезгілінде әдемі және мамық болады,ұзын құйрығы қара ұшты және ұшты тұмсығы болады,ал құлағының ұшы дөңгелек.
Олар он-он екі бас болып жиналып,бірге тіршілік етеді.Күндіз олар ірі жануарларды аулайды.Бұл жағдайда қасқырлар тізбектей созылып, олжаларын біртіндеп қоршап алады.Бұлар негізінен ірі тұяқты жануарлар,бірақ сонымен бірге олардан кішкентайлары да бар, мысалы,суырлар немесе қояндар.Жануарларлардан басқа,раушан сияқты дәрумендер өндіруге қажет өсімдіктер де олардың рационына кіреді.
Қызыл қасқырлар Орталық және Оңтүстік Азияда, Үндістан, Қытай, Моңғолия,Таиланд сияқты елдерде мекен етеді.Қазіргі уақытта қызыл қасқырлар жойылып кету қаупі төнген түрлер ретінде Қызыл кітапқа енгізілген.
Перевод:
Мини текст
Красный волк.
Красный волк – очень необычный зверь.Внешне он похож и на волка,на лисицу и на шакала одновременно.Он имеет яркую рыжую шерстку,которая становится особо красивой и пушистой в зимнее время года, длинный хвост с темным кончиком и заостренную мордочку.Ушки у него круглые.
Они собираются стаями по десять - двенадцать голов и живут все вместе.Днем они охотятся на крупных зверей.При этом волки растягиваются цепочкой и постепенно окружают свою жертву. В основном это крупные копытные животные,но бывают и мелкие,такие как сурки или кролики.Помимо животной еды в их рацион входят и растения, которые нужны для получения витаминов, например,ревень.
Живут красные волки в Центральной и Южной Азии,в таких странах как Индия, Китай, Монголия,Тайланд.В данный момент красные волки занесены в Красную Книгу, как исчезающий вид.
