Батфр Баян-Мағжан атамыздың танытқан поэма.Менің ойымша бұл поэманың идеясы-елге деген адалдық.Яғни негізгі ойы:махабатқа да,елге де,адал болу қажет.
Бұл поэманың көкжиегі ақырындап,біртіндеп,тарихқа ауысқан.
Баян-дара туған,ержүрек тұлға.Бұл поэма көркем әрі лирикалык шығарма.Себебі мұнда шығарманың шегіде,шешіміде көркем тәсілмен сипатталған.
Баянның ісі өте дұрыс.Себебі ол тек өзінің інісін ғана емес,өз елінің де намысын биік көтерген жан.Ол өз жанын елі ушін,жері ушін қиды.Батыр Баянның әділеттігінде,ержүректігінде,батырлығанда шек жоқ.
Бауыржан Момышұлының "Ұшқан ұя" повесі(1974) — халқымыздың XX ғасырдың басындағы этнографиялық энциклопедиясы іспетті аса құнды, қазақ руханиятының қазынасы. Салт-сана, дәстүр, ұлттық келбеті өте шынайы суреттеледі. Бауыржан Момышұлы Мемлекеттік сыйлыққа (1976) ие болған «Ұшқан ұя» кітабында он алтыншы жылдың дүрбелеңі мен күштеп ұжымдастыру кезіндегі тартыстар батыл айтылған. «Ұшқан ұяда» әлем тарихы,жаратылыс шежіресі, жан-жануарлар болмысы,қауымының қалыптасуы, әлемнің пайда болуы, тірлік, өмір туралы алғашқы мағлұматтарды,азаматтық тұрғыдағы аңыз-әңгімелерді әжесінен естігенін үлкен сүйіспеншілік сезімен есіне алған,сондай-ақ ненің жақсы, ненің жаман екенін, нені сүйіп, неден аулақ жүруді әжесінен үйренгенін мақтан етеді. Әкесі Момыш өз бетімен сауат ашқан, сол кездегі көзі қарақты адамдардың бірі болған. Ел арасында ағаш ұстасы және етікші, зергерлігімен танымал болатын. Бауыржан 3 жасқа келген соң анасы Рәзия қайтыс болады да, әжесі Қызтумастың қолында өседі. 1917-1918 жылдар – төңкеріс жылдары, "жылан жылы","ашаршылық жылы", "патша құлады", жаңа заман, жаңа заң жайлы айтыла бастады.Жаңаша жер бөліс орнады.Қалың мал жойылды, "әйел теңдігі" туралы айтыла бастады.Кеңес өкіметі қалыптасуының алғашқы жылдары суреттелді.
