2 тапсырма составить 4 во по текстк​

А жер бетінің бар қызығын тауысып болған соң, өзен мен көлдерді, мұхиттарды аралағысы келетіні белгілі. Бастапқы кезде қайық есебінде жыртқыштың терілері пайдаланылған. Қайықшылар бағыт-бағдарды айқындап, желдің соғу бағытын ескеріп отырған. Содан кейін барып, діңгектер шығарыла бастаған. Оған сенбесеңіз, Египет ханшайымы Хатшепсуттың бейнесі сақталған кескіндер мен суреттерден қайықтардың жағаға келіп, ағаш діңгектерге байланып жатқанын көре аласыз.

Сонымен куә болғанымыздай алғашқы қайықтар ерте замандарда-ақ қолданыста болған. Деректерге сүйенсек, ең алғашқы желкенді қайықтар Египетте пайда болған деседі. Сол кездерде Ніл өзені су жолы қызметін атқарған. Содан бастап египеттіктер су қатынасын алға қойып, дамытпақшы ойлары болған. Керек десеңіз, ат-арбалардан гөрі тиімді болып табылып, әлемнің кез келген еліне саяхат жасауға мүмкіндік туған. Ең алғашқы қайық баркалардың (үсті ашық, зат таситын кемелер) 7 мың жылдық тарихы бар болып шықты. Олар ескі үлгілері храмдар арқылы біздерге жетті. Ал папирустан жасалынған қайықтар Египет су жолының дамуына үлкен үлес қосқан. 

Олар негізінен мықты ағаштарды пайдаланған. Қайық кез келген жағдайда аман шығуы үшін екі жағын арқандармен керіп қойған. Әсіресе, финикиялықтар осы бір үлгідегі қайықтарды жақсы көрген. 4600 жыл бұрынғы осы қайықтар бір ғана бағытта жүре алған. Өйткені, әр қайық желмен ғана жылжып отырған. 

Уақыт өте, қайықтардың сыйымдылығы арта түскен. Озық түрлері де қолданысқа шыққан. Себебі, желдің бағытымен жүру тиімсіз болатын. Тиімділікті арттыру үшін олар көбіне қара күшке иек артты. Қайықтың екі қапталына отырған білекті жігіттер, яғни фараондар сағатына 12 километрді еңсеретін болған. Және қайықтар өзен жағасымен жүріп отыратын болған.

Сонымен, сұрағымызға оралайық. "Алып кемені кім ойлап тапқан?" Осы қиын сұраққа жауапты финикиялықтар берді. Олар алдымен үлкен бөренелер мен мығым саналатын материалдарды жинастырған. Содан соң кеме жасауға кіріскен. Бұл уақыт шамамен алғанда су жолы саудасынан 5 мың жыл бұрынырақ еді.

Алып кемелерді жасау үшін көп уақыттың кететіні белгілі. Финикиялықтар кеменің құрылымына баса назар аударды. Олар өлген жан-жануарлардың сүйектеріне қарап отырып, кеменің үстіне қанша салмақ тақтай төсеуге болатынын анықтау арқылы су жолындағы алғашқы табыстарына жетті. Сол ойлап тапқан дүниелер әлі күнге дейін кеменің құрылымында негізгі рөл атқарады.

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода , элегия , , сонет , т.б. кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай ( аңшылық , төрт түлік , наурыз өлеңдері ), ескілікті наным-сенімге байланысты ( бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі ( салт , үйлену , мұң-шер өлеңдері), қара өлең , тарихи өлең , айтыс өлеңдері болып бөлінді. өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара , меңзеу , салыстыру , жұмбақтау , астарлау , бейнелеу , теңеу , ұқсату , т.б. тән. өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат , махаббат және философия түрлерге жіктеледi. өлең-жырдың күнделікті айтылатын жай сөз, қара сөздерден басты айырмасы олар мөлшерлі жеке жолдарға, яғни тармақтарға бөлінеді. өлеңтармағының құрылыс жүйесі әр халықтың поэзиясында өзінше қалыптасқан. араб , парсы , қазақ поэзиясындағы өлең өлшемі буын санын тұрақты мөлшерде сақтау арқылы жасалады. мысалы, қазақ жыр үлгісінің тармақтары көбіне 7 не 8 буынды болып келеді, сондай-ақ 6 буынды өлең өлшемі қолданылады. ең көп тараған өлшемнің бірі 11 буынды. тармақта буын саны төрттен асса, ол ырғақтың құрылысы жағынан бірнеше бунаққа бөлінеді. мысалы, алты буындытармақта екі бунақ болады (3 буын 3 буын). поэзияда орныққан өлең өлшемдері ауызекі тілде күнделікті айтылатын сөзге тән ырғақтың ең жеңіл, ықшам түрлерін саралап, екшеп, соларды бір жүйеге түсіру негізінде жасалған. қазақ поэзиясында аралас буынды өлең өлшемдеріде жиі қолданылады. абайдың “ сегіз аяғы ” осындай үлгімен жазылған. мұнда 5 және 7 – 8 буынды тармақтар белгілі ретпен кезектесіп отырады. өлең өлшемі сөздердің тек сыртқы өрнегі ғана емес, ол ойдың өрістеуі, сөздердің мағыналық өзара байланысына, қиюласуына орайлас келеді. сөз өнері ған сайын қазақ өлеңінің құрылысы шыңдалып, кемелденіп, жаңа өлшем-өрнектермен толысып, байып келеді. қазақ поэзиясының ырғақтық-интонациялық байлығын молынан игеріп, өлең өрнектерін байытып, ға зор үлес қосқан абай ақын болды. ол жаңа өлшем, шумақ, ұйқас түрлерін орнықтыруда асқан өнерпаздық көрсетсе, бұрыннанкөп тараған белгілі өлшем-өрнектерді керек жерінде өңдеп, түрлендіріп қолдану жағынан да соншалықты зор өнегелі іс атқарды. абайдың қазақ поэзиясына тыңнан қосқан өлең өрнектерінің ішінде“сегіз аяқ” пен “сен мені не етесің? ” атты өлеңдері бар. қазақ ақындары өлеңнің ырғақтық-интонациялық мүмкіншіліктерін толығымен ашу, өлең сөзді сөйлеу интонациясына тән ерекшеліктермен байыта түсу ісіне ат салысып келеді. әсіресе,соңғы кезде поэзияда ерікті өлең түрі қолданыс тапқан, мұндай өлеңдерде белгілі бір өлшем берік сақталмағанмен, қалыпты ырғақтық өрнектер еркін қолданылады. өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы, қиыннан қиыстырар ер данасы. тілге жеңіл,жүрекке жылы тиіп, теп-тегіс жұмыр келсін айналасы. бұл-жақсы өлеңді даналықтың айғағы деп ұғу.мұның ар жағында өлеңнің түрі мен мазмұнының бірлігін талап ету,оны «бөтен сөзбен былғамау» талаптары қойылады