13. тақырыбы бойынша өлеңнің мазмұнын болжа.
рақат қой салқын су
мәңгі емес мұз, қары
тау қойнында туғам мен.
суық қой деп ызғары,
қорықпаймын судан мен.
су пайдалы ға,
шынығамын күнде мен.
тоңбайды аяз-боранда
салқын суға үйренген.
музафар әлімбай
• өлеңнің тақырыбы бойынша айтқан ойларыңды өлең мазмұнымен
салыстыр.​

Табиғат біздің үйіміз. Табиғатты қорғау үшін адамдар резерв жасайды, ағаштар отырғызады, олар қызыл кітапта өсімдіктер мен жануарлардың жойылып кету қаупі бар түрлерін алады.

Балалар сонымен бірге табиғатты қорғауға үлес қоса алады. Біз қоршап жатқан нәрселерге қамқорлық жасауымыз керек: гүлдер жасалмаңыз, қасапшаларды жоймаңыз, көбелектерді ұстаңыз, шөптерді баспаңыз, қоқысқа тастамаңыз. Біз әрбір табиғатпен, сынған салалар бойынша немқұрайды аш жануарларды тапсырмаған жағдайда біз жақсы дос болады.

Абай Құнанбаев – қазақ халқының ұлы классик ақыны, ағартушы демократы, ұлтымыздың рухани мақтанышы. Абай өз ауылында арабша хат танығаннан кейін, он жасында Семей қаласындағы Ахмет Ризаның медресесінде 3 жыл оқиды. Оқуға зерек, ұғымтал Абай діни сабақтармен қоса өз бетінше араб, парсы тілдерін үйреніп, шығыс классиктері: Низами, Сағди, Хафиз, Науан, Физули еңбектерімен танысып, тағылым алады.
Абай ақыл-ой санасы толысқан шағында ел билеу ісінен аулақтанып, ақындық өнер жолына түседі. Өз бетінше шығыс, батыс, орыс елдері ақындарының, ойшыл оқымыстыларының еңбектерін оқып, білімін толықтырады. 1870 жылдарда Петербургтен айдалып келген революционер Михаэлиспен танысып, дос болады. Михаэлис Петербург университетінің студенті, Чернышевскийдің жолын қуушы, демократ-революционер еді. Михаэлис арқылы Абай айдаудағы орыс демократтары: доктор Долгополовпен, табиғат зерттеушісі, тарихшы Леонтьевпен танысады. Солар арқылы ол орыстың белгілі ақын-жазушылары: Пушкин, Лермонтов, Толстой, Салтыков-Шедрин, Некрасов; сыншыл, ойшыл-демократтары Белинский, Герцен, Чернышевский, Добролюбов; Батыс Еуропа ақындарымен: Гёте, Байрон, философ ойшылдарынан: Спенсор, Спиноза, Дарвин, т.б. еңбектерімен танысып, тәлім-тәрбие алады.