Труды, Шокана Валиханова, посвященныее изучению истории (2 и больше) ​

ХЫХ ғасырдың бас кезіне қарай шекара шебіне таяу аймақтардағы қазақ және орыс халықтарының арасында достық қатынастар қалыптаса бастады. Бұрынғы өзара атыс-шабыс бәсең тартты. Шекаралық аймақтардағы жәрмеңкелерде сауда-саттық қыза түсті. Қарапайым қазақтар мен орыстардың арасында бір-бірімен тамыр болу кеңінен етек алды. Сонымен қатар жайылымдық жерлердің көлемі елеулі түрде тарыла түсті. Мүның өзі мал өсіретін дәстүрлі шаруашылық жүйесін бірте-бірте бұза берді. Кіші жүз қазақтарының материалдық жағдайы әлдеқайда нашарлай түсті. Шекара шебіне таяу қазақтар ашаршылыққа ұшырады. Қазақтар шекара шебінің ішкі жағына қарай өтуге мәжбүр болды. Кейінірек онда қоныс аударған қазақтардың көпшілігі Ресейдің 1812 жылғы Отан соғысына белсене қатысты. Олар орыс армиясы жағында француздарға қарсы күресті.

Я
Древние люди. Древних людей в науке называют палеоантропами, иногда неандертальцами. Палеоантропы считаются прямыми предками современных людей. Вообще по образу жизни, сознанию и условиям социальной жизни древние люди были похожи на современных людей. Скелет их был найден впервые в 1848 г. в Европе. В 1856 г. в долине реки Неандерталь в Западной Германии впервые найдены ископаемые останки древних людей. Останки неандертальцев обнаружены во многих районах России. Известный российский антрополог М. М. Герасимов по особенностям строения черепа древних людей создал их внешний вид. Палеоантропы жили 1,5 млн. — 250 тыс. лет назад. Древние люди были ростом 155—165 см, объем мозга составлял около 1400 см3. По сравнению с архантропами у палеоантропов височная доля больших полушарий головного мозга, связанная с речью, была хорошо развита, уменьшилась нижняя челюсть.