Повесте кішкентай Қожаның мектеп жасындағы бастан кешкен әр түрлі қызықты оқиғалары жайлы баяндалады. Ол қанша бұзықтық жасаса да жақсы адам болуға талпынысы бар. Өзінің жасаған бұзықтығының бәрі әкесіз өскендігінен деп ойлайды. Қожа өзінің мінезін, тәртібін өзгертуге тырысады. Әңгімеде Қожаның балалық махаббаты да үлкен рөл ойнайды. Ол сыныбындағы үлгілі, тәртіпті әрі сабағын үздік оқитын Жанар деген қызды жақсы көреді. Тіпті кей кездері Жанарға арнап өлең де шығарады. Жанарды әрқашан көргісі келіп тұрады. Қожа жазушы болуды армандайды.
Қожа — Шын аты Қожаберген. Бір сыныпта екі Қожа болғандықтан, шатастырмас үшін оны "Қара Қожа" деп атайды. Кейде келемеждеп, «Қара Қожа» деудің орнына «Қара Көже» дейді. Фамилиясы Қадыров. Бір кезде «Қадырұлы» деп те жазып жүрді. Шашы қайратты. Бойы - орта бойлы, әжесі "әкең тәрізді сұңғақ боласың" дейді. Мектепте дәрігер өлшегенде бір жүз отыз тоғыз сантиметр шыққан. Жасы он екіде. Бесінші сыныпты бітірген. Арманы: оқу бітіріп, ер жету, университетке түсу. Жазушы болу.
Жанар — Қожамен бірге оқиды. Қожаның ойынша "кластағы ең бір ақылды қыз. Сұлу." Дауысы әдемі, ән салады. Басына үкілі тақия киіп, мың бұралып «Қамажайға» билейді. Өнерлі қыз. Сыныптағы бірінші үздік оқушы.
Сұлтан — ол Қожаның жан досы. Бойы ұзынша арық келген жігіт. Қожадан екі-үш жас үлкен. Әкесі Сүгір жылқы бағады. Бірақ ол біраз жыл бұрын оқуды тастап кеткен және жаман қылықтарға әуес.
Қаратай — көрші колхоздағы комбайншы. Қаратайдың әйелі дүние салған. Ол Қожаның анасына үйленбекші. Қожа оны жек көреді.
Жантас — Ол Қожамен бір сыныпта оқиды. Жантас пен Қожа бір бірін ұнатпайды. Себебі Жантас Қожаны үнемі «Қара көже» деп мазақтайды және екеуі де Жанарды ұнатқандықтан үнемі сөзге келіп қалады. Сол себепті өз сыбағасын алады.
Майқанова — Қазақ тілі пәнінің мұғалімі (Майқанова Сәбира). Қожа оқитын сыныптың жетекшісі. Ол адамгершілігі мол әрі ақылды ұстаз.
Әжесі — Қожаны қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқтырмай қызғыштай қорғап өсіреді. Өзінің ерке немересін еш жамандыққа қимайтын жанашыр жан.
Анасы — Қожаның анасының аты — Миллат. Ол ақылды, тәрбиелі адам. Ауылдың үлкен-кішісінің бәрі бірдей алдынан қия басып өтпей, хан көтеріп, құрметтеп тұрады. Екі бірдей сайлауда қатарынан аудандық советке депутат етіп сайланған.
Сәйбек қарт — Мектеп күзетшісі. Ол Қожаның әкесі Қадырдың досы, әкесі туралы көп білетін әрі Қожаға ақыл айтқан кісі.
Оспанов — зоология пәнінің мұғалімі. Қожаның жақсы көретін мұғалімдерінің бірі. Ол Қожаның әкесінің көзі тірі кезіндегі жан досы болған.
Жақанов — Қожаның сыныптасы.
А.Михайловна — Толық аты: Анфиса Михайловна. Орыс тілі пәнінің мұғалімі. Қожаның айтуынша, "мұғалімдердің ішіндегі алтын адам".
Сүттібайдың Қожасы — Қожаның сыныптасы. Сүттібайдың үлкен баласы. Бір сыныпта екі Қожа болғандықтан, шатастырмас үшін оны өңіне қарап "Сары Қожа" деп атайды.
Интерес общества к истории имеет свои приливы и отливы. Не только историко-художественные произведения, но далекие от повседневной жизни и, казалось бы, составляющие лишь академический интерес знания о древности оказываются особенно остро востребованными в периоды социальных и политических потрясений. В такие моменты общество остро нуждается в психологических опорах. И в поисках их оно обращается к истории предков.
Каменный век — бесписьменный период жизни человечества. Бесписьменный, но не безмолвный в отношении исторических свидетельств. Хотя, конечно, для столь древнего времени более применимо понятие «реконструкция», а не «написание» истории. Реконструируемая история — восстановление быта людей через изучение вещей. В такой истории нет имени, названий народов, звучания языков. Однако есть разнообразные вещи и другие создания древних. Точно так же, как в наше время их создавали конкретные люди в конкретных обстоятельствах. Эти люди влюблялись, заводили семьи, воспитывали детей. Они восторгались красотой восхода солнца и дрожали от страха при ночной грозе. Им был понятен смысл слов «друг», «враг», «родина», «чужбина». Обитая на крошечных поселениях или стойбищах, они ощущали себя частью большой родственной общности. А сами эти общности и их пока еще аморфные союзы формировали огромные культурные провинции. Привычная для нас культурная география континентов, вопреки обычным представлениям, не является результатом исторического процесса только последних двух или пяти тысячелетий.
Эта книга посвящена охотникам на мамонтов. Уже только поэтому она не может не быть увлекательной. Особенно если учесть, что автор ее не только серьезный ученый, но и человек, владеющий тонкостями писательского мастерства. Мамонты исчезли десять тысяч лет назад. Да и от человека ледниковой эпохи — современника мамонта — остались скудные и неказистые на первый взгляд свидетельства его жизни. Кажется, трудно представить, как вообще можно подступиться к этой теме. Между тем интерес к началу человеческой истории у людей существует без различия возраста, общественного положения и места жительства. Психологически его, наверное, можно объяснить ностальгией современного человека по детству человечества. С практической же стороны для современного читателя в книге на данную тему важна познавательная сторона; романтичный мечтатель будет искать в ней подтверждение собственных представлений об образе благородного дикаря; зрелого и опытного человека книга будет побуждать к более глубоким раздумьям на вечные темы.
Сами научные представления о необозримой глубине человеческой истории зародились только к середине XIX века. Они утверждались временами в острой борьбе с клерикальными историками, основывавшими свои построения на библейских текстах и делавшими это слишком прямолинейно. Иногда научные столкновения заканчивались компромиссными решениями о допустимости существования «делювиального», то есть допотопного периода в истории человечества. Нетрудно догадаться, каким представлялись обществу поза века люди этого периода. Троглодиты, лишенные боговдохновенной сущности, — вот в оценке общества XIX века решающая характеристика охотников на мамонтов. Только к концу этого века ученым удалось приподнять краешек завесы над историей начальных этапов становления культуры человечества.
Продолжившиеся в двадцатом веке открытия порой ошеломляли своей неожиданностью. Произведения наскальной живописи, совершенные в техническом и функциональном отношениях, наборы каменных и костяных орудий, погребения и жилища сложных конструкций были своеобразными посланиями людей, живших десятки тысяч лет назад. Они окончательно рассеяли сомнения в том, что нашим далеким пращурам были присущи и эстетическое чувство, и весьма высокий интеллект и достаточно развитые общественные отношения.
