Накресліть схему «Види с/г-ких культур
світу»​

Древнегреческие мифы говорят, что жили-были когда-то три сестры горгоны – сфено, эвриала и медуза. вот в честь последней и назвали животное. хорошие были сестры, только при взгляде на них все живое превращалось в камень, и не мудрено – вместо волос у них были шевелящиеся змеи. да и остальной вид не внушал доверия. но вы не бойтесь смотреть на медуз. на самом деле они красивы. причудливые фонарики, люстры, блюдца и зонтики со щупальцами, и все это , эфемерное, часто окрашенное нежнейшими голубыми, лиловыми, бурыми и розовыми красками. их медленные грациозные танцы в воде завораживают. можно от них и «окаменеть». правда, не от взгляда, а от прикосновения. яд медуз парализует неосторожно подплывших к ним рыбок. но и людям от медуз достается. медузы относятся к классу кишечнополостных. они устроены просто – нечто вроде двухслойного мешка или шапки с подкладкой. наружный слой клеток соответствует нашей коже, а внутренний слой клеток, подкладка – это рот и желудок. впрочем, рот – не совсем и рот, поскольку остатки не переваренной пищи тоже удаляются через него. более всего у медуз интересны так называемые стрекательные клетки. все медузы ими. они выглядят как капсулы, наполненные ядом. внутри клетки закручена в спираль длинная полая нить, снаружи торчит махонький чувствительный волосок. чуть тронь его, нить выворачивается из капсулы и втыкается в жертву. по нити впрыскивается яд. человек для медузы чересчур крупная добыча, и, в большинстве случаев, ожог медузы не смертелен, хотя и неприятен. однако чем крупнее медуза данного вида, тем хуже последствия от встречи с нею. каких же размеров бывают медузы? самые разные – от булавочной головки до двухметровых гигантов. хотите конкретные цифры? в книгу гинесса занесена медуза цианея волосатая, выловленная в северо-западной части атлантики в 1865 году. ее шляпка была 2,28 метра в поперечнике, а щупальца простирались на 36,5 метра. то есть, если растянуть щупальца в разные стороны, длина такой медузы составит 75 метров. это самое длинное животное на земле! щупальца цианеи – это тысячи тонких и липких малиново-бурых нитей. скопления медуз образуют поля жгучей паутины площадью десятки тысяч квадратных метров. именно об этой медузе повествуется в красочном рассказе конан дойла «львиная грива». но рассказ не совсем , убить человека цианея вряд ли способна. чем дальше от родных берегов к югу, тем больше в море медуз, тем сильнее они жалят. в средиземном море нас могут «осчастливить» желеобразные создания с такими красивыми именами как хризаора, харибда, котилориза. в 1976 году там впервые появились светящиеся медузы пелагии, контакт с которыми способен вызвать не только жгучую боль, но и шок. живут в средиземном море и физалии – удивительные создания, главный ареал которых находится в более теплых южных морях. честно говоря, физалия – это не совсем медуза. это колония из нескольких сотен медуз и полипов, каждый из которых выполняет какую-либо функцию. одни из них добывают пищу, другие ее переваривают, третьи защищают колонию от врагов. но внешне это выглядит как отдельный организм. организм этот красив. представьте, по морю плывет поплавок размером с голову человека, окрашенный в переливчатые цвета от голубого и синего до лилового и розового. так и тянет взять его в руки. но под этим плавательным пузырем находятся 15-20 метров ядоносных щупальцев! яд физалии сходен по действию с ядом кобры. случайное прикосновение к ней вызывает сильнейший ожог, тело покрывается волдырями, набухают лимфатические железы, перехватывает дыхание. описаны и смертельные исходы. так что, отправляясь зимой погреться на чужедальних берегах, будьте

Ежелгі дәуір әдебиетіне б.з.д. VІІ – б.з. ІХ ғасырды және Х – ХІІ ғасырды қамтитын түрлі әдеби мұралар мен жазба ескерткіштер жатады. Зерттеуші ғалымдар: Х.Сүйіншалиев, А.Қыраубаева, Н.Келімбетов, т.б. ежелгі дәуір әдебиетін төмендегідей дәуірге бөлген.

«Тәңірлік дәуір әдебиеті» – б.з.д. VІІ – б.з. ІХ ғасыр мұралары.

Орта түркі дәуірі – Х – ХІІ ғасыр мұралары – бұл дәуір 2 кезеңнен  тұрады:

1) Қараханид кезеңі; 2) Алтын Орда кезеңі.

Ислам дәуіріндегі әдебиет.

«Алып ер Тұңға» дастаны – б.з.д. VІІ ғасыр мұрасы. Алып ер Тұңға – өте көне заманда өмір сүрген түркілердің көсемі. Алып ер Тұңға қайтыс болғанда, артында қалған елі жоқтау шығарған. Жоқтауда опасыз дүниенің Алып ер Тұңғаны да аямағанын, түркілердің оның қазасына қайғырып, бөрідей ұлып, жағасын жыртып жылағаны жырда:

Бөрідей жұрт ұлысып,

Айқаймен жаға жыртысып,

Өкірген үнін өшіртіп,

Жылаған көзден жас өрер, –

деген жолдармен берілген.

Алып ер Тұңға ХІ ғасырда Иранның ұлы ақыны Фирдоусидің «Шахнама» кітабында Тұранның патшасы Афрасияп болып суреттелген.

Орхон ескерткіштері – Түркі қағанатының тәуелсіздігі, елге қорған болған батырлар мен көсемдерді дәріптеу негізінде туған. Олар: Түркі қағанатының негізін құраған Бұмын қаған, Елтеріс қаған, Елтерістің ақылшы, кеңесшісі Тонұқұқ жырау, әкесі Елтеріс өлгеннен соң жиырма төрт жылдан кейін таққа отырған Білге қаған, әскербасы Күлтегін. Орхон ескерткіштері – осы тарихи тұлғаларға арнап тасқа қашалып жазылған әдеби мұралар. Жырда түркі халқының тауғаштарға – қытайға қараған түркі тайпаларына – тәуелді болу себебі ел ішінде береке-бірліктің болмауынан екені баса айтылған. Елге тәуелсіздік әперу үшін бел шешпей күрескен Білге қағанның ерлігі жырда:

Түркі халқы үшін

Түн ұйықтамадым,

Күндіз отырмадым.

Төрт бұрыштағы халықты

Бәрін бейбіт қылдым, тату қылдым, –

деген жыр жолдарымен берілген.

Жырда әскербасы болған Күлтегін тұлғасы да ерекше жырланған. Күлтегін 47 жаста қайтыс болғанда, оның қазасына халықтың қайғыруы да барынша нанымды берілген.

«Оғызнама» дастаны – ІХ ғасырда Жетісу, Сыр өңіріне кеңінен тараған, қырықтан астам хикаядан тұратын түркі халықтарына ортақ туынды. Дастанның негізгі кейіпкері – Оғыз, оның анасы – Айқаған, Оғыздың ақылшысы – Ұлық Түрік, Оғыздың балалары – Күн, Ай, Жұлдыз, Көк, Тау, Теңіз. «Оғызнаманың» ұйғыр әрпімен жазылған нұсқасы Париж кітапханасында сақтаулы. «Оғызнама» дастанының негізгі идеясы – түркі елін бірлікке шақыру, достық пен адамгершілікке үндеу, сыртқы жауға қарсы күресу. «Оғызнама» дастанының өзіндік ерекшелігі – мифологиялық суреттердің мол кездесуі.

Қорқыт – ҮІІІ ғасырда Сыр бойындағы Жанкент қаласында өмір сүрген түркілердің оғыз ұлысынан шыққан асқан сәуегей, бақсы, күйшілік, жыраулық өнердің атасы. Қорқыт айтқан жырлар ХҮ ғасырда қара сөзбен хатқа түскен. «Қорқыт ата» кітабында он екі жыр бар. Олар: «Дерсеханұлы Бұқаш туралы жыр», «Байбөрі баласы Алып Бамсы», «Тоқа баласы Ержүрек Темірұлы», «Төбекөз биді өлтірген Бисат батыр», «Қазан бектің ауылын жау шапқаны туралы жыр», т.б. «Қорқыт ата» кітабының екі нұсқасы сақталған: 1) он екі жырдан тұратын Дрезден нұсқасы; 2) алты жырдан тұратын Ватикан нұсқасы. Қорқыттың артына қалдырған көптеген нақыл сөздері бар. Олардың көбі қазақ халқының мақал-мәтелдерімен ұқсас болып келеді.