энергияның сақталу және айналу заңы – табиғаттағы кез келген материялық тұйық жүйеде өтетін барлық процестер кезінде сол жүйе энергиясының сақталатынын тұжырымдайтын жалпы заң. Энергия бұл жағдайда тек бір түрден екінші бір түрге айналады (егер материялық жүйенің қоршаған ортамен әсерлесуін ескермеуге болса, онда ол жүйені тұйық жүйе деп қарастыруға болады); егер материялық жүйе сыртқы әсердің нәтижесінде бір (бастапқы) күйдегі екінші (соңғы) бір күйге ауысса, онда оның энергиясының артуы (не кемуі) жүйемен әсерлесетін денелер мен өріс энергиясының кемуіне (не артуына) тең болады. Бұл жағдайда жүйе энергиясының өзгеруіне жүйе күйінің біреуіне (бастапқы не соңғы) ғана тәуелді болады да, оның ауысу жолына (тәсіліне) тәуелді болмайды. Басқаша айтқанда, энергия – жүйе күйінің бір мәнді функциясы. Термодинамикада Энергияның сақтау заңы термодинамиканың бірінші бастамасы деп аталады.[1] Физикалық (не химикалық) құбылыстардың кез келген түрлерінде Энергияның сақтау заңы сол құбылысқа тән формада ғана тұжырымдалады. Өйткені энергия берілген процесті сипаттайтын параметрлерге тәуелді. Энергияның сақталу және айналу заңын 19 ғ-дың 40-жылдары Дж.Джоуль және неміс ғалымдары Р.Майер, Г.Гельмгольц бір-біріне байланыссыз ашты
Дано
m-i = 5 кг Количество теплоты, полученное котлом,
теплоемкость меди (см = 400 —^ж0 1. Это означает, что на нагревание
v КГ • KjS
Q = cm(t2 ~ 11).
получается
Ql = c1m.1(^2 - *i),
m2 = 10 кг
tl = 10 °C t2 = 100 °C
Qi = 460 Джогч • 5 кг • 90 °C -
1 кг ■ С
~ 207 000 Дж = 207 кДж.
Количество теплоты, полученное водой, рав но: Q2 = c2m2(t2 -
Q-?
Q2 = 4200 кгДжос • 10 кг • 90 °С - 3 780 ООО Дж = 3780 кДж.
На нагревание и котла, и воды израсходовано количество теплоты: Q = Qj + Q2,
Q = 207 кДж + 3780 кДж = 3987 кДж.
ответ: Q = 3987 кДж.
