Болжол менен 1015/1016-жылдары Баласагун шаарында (азыркы Кыргыз Республикасынын түндүгүндөгү Токмок шаарынын жанындагы байыркы Бурана конушу) туулган. Анын атасы, кыязы, ошол кездеги эң көрүнүктүү жана бай адамдардын бири болгон. Жаш акын башталгыч билимди кичи мекенинен алган.
Акындын чыгармачылыгына Авиценна менен аль-Фарабинин окуулары, ошондой эле Фирдоусинин «Шах-наме» китеби таасир эткен.
Жусуп Баласагуни 1069/1070-жылдары 54 жашында «Кутадгу билиг» («Куттуу билим») поэмасын бүтүрүп, андан соң Каган Арсланга тартуулап, «Хас Хажиб» (Хас Хажиб) ардактуу наамын алган. , Орто кылымдагы Европанын канцлери кызматына туура келген. Баласагуни өзү айткандай, Караханиддер доорундагы түрк тилинде жазган.
«Кутадгу билиг» мусулман түрктөрүнүн тилинде мусулман кайра жаралуу доорунда жазылып, кийин үч нускада толук сакталып калган алгачкы чыгарма экендигин акындын ырдын башындагы [1] сөзү далилдейт:
Ооба, арабдарда, тажиктерде китептер көп,
Ал эми биздин сөзүбүз менен бул башталышы гана.
Ким акылдуу бул китепти урматтап баалайт,
Билимди баалагандар гана акылы жетилгендер..
Көптөгөн түрк тилдүү элдер бул чыгарманы мусулман доорундагы жазма адабиятынын булагы же биринчи шедеври катары эсептей алышат. Кээ бир авторлор Жусуп болжолдуу түрдө 55 жашында каза болуп, сөөгү Кашкар шаарынын (азыркы Кытай) түштүк бөлүгүндө, Пайпап аймагында коюлган деп эсептешет [2].
Бирок акын жана мамлекеттик ишмер Баласагунинин кайтыш болгон күнү жана жери тууралуу түз тарыхый булактар жок.
Ілля Муромець вирішив йти до столиці короткою дорогою, однак перед цим його попередили, що, мовляв, це згубне місце, краще там не ходити. А гинули там люди і тварини через Солов'я-розбійника, який свистом своїм губив і живих істот і природу. Коли Ілля під'їхав до Солов'я, розбійник став свистіти, чому кінь богатиря став запинатися.
Через якийсь час, Муромець переміг лиходія і підв'язав його до стремена. Звідти він повіз його в стольний Київ град.
Объяснение:
Илья Муромец решил идти в столицу короткой дорогой, однако перед этим его предупредили, что, мол, это гиблое место, лучше там не ходить. А гибли там люди и животные из-за Соловья-разбойника, который свистом своим губил и живых существ и природу. Когда Илья подъехал к Соловью, разбойник стал свистеть, отчего конь богатыря стал запинаться.
Спустя какое-то время, Муромец победил злодея и подвязал его к стремени. Оттуда он повез его в стольный Киев град.
