А) Бас, аяқ. В) Мұғалім, оқушы. С) Бас, жақ. D) Әдемі, сұлу Е) Үлкен, кіші. 2. Буынға бөлінбейтін сөзді белгілеңіз. * A) Серт В) Уәде. С) Болжам. Б) Қағида. Е) Ереже. 3. Сұрау есімдіктерін көрсетіңіз. А) Кім, не В) Ешкім, ештеңе. С) Ешқашан, ешбір. D) Олар, сендер. Е) Анау, мынау. 4. Сөйлем мүшелерінің санын анықтаңыз * A) 5 B) 4 С) 3. D) 2. Е) 6. 5. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының авторын анықтаңыз. * А) Мұзафар Әлімбаев. В) Шотаман Уәлиханов. С) Шәкен Ниязбеков D) Қадыр Мырза — Әлі. Е) Жандарбек Мәлібекұлы. 6. Берілген сөйлемді дұрыс аяқтаңыз. 16 желтоқсан -… * А) Ынтымақ күні. B) Конституция күні. С) Тәуелсіздік күні. D) Республика күні. Е) Жеңіс күні. 7. Зергерлік бұйымдарды белгілеңіз. * А) Алаша, көрпе, төсеніш. В) Кесе, қасық, пышақ. С) Кітап, дәптер, қапам. D) шолпы, білезік, сырға, қапсырма. Е) Қару — жарақ, ер — тұрман, қоржын. 8. Әбунасыр Әл — Фарабидің туған қаласын көрсетіңіз. * А) Дамаск. B) Самарқанд. С) Тараз. D) Отырар. Е) Сайрам. 9. Күзден кейін келетін жыл мезгілін көрсетіңіз. * А) Апта. В) Қыс С) Жаз. D) Күз. Е) Көктем. 10. Сөздің басында кездеспейтін дауыссыз дыбыстарды көрсетіңіз. * А) Ж, 3. В) У, X. С) Ң, Й D) Л, Р. Е) Ғ, Г. 11. Ұяң дауыссыздан басталған қосымшаны табыңыз. * А) Терезелер. B) Баласыңдар. С) Қызға D) Доптың. Е) Жастығымыз 12. Дара сын есімді көрсетіңіз. * А) Ақ В) Қара ала. С) Қара көк. D) Қызыл сары. Е) Ақ ала. 13. Реттік сан есімді табыңыз. * А) Он бір. В) Он — он бес. С) Екі бүтін оннан үш. D) Он бірінші 14. Туынды түбірді анықтаңыз. * А) Жол. В) Тазалық С) Сынып. D) Жаңа. Е) Бол. 15. Туынды зат есімді анықтаңыз. * А) Оқытушы В) Ғалым. С) Ел. D) Жол. Е) Қыз. 16.Қазақ тілінде неше септік бар? * А) 5 В) 7 С)3 4 17. Қала деген сөзге көптік жалғауын жалға. * А) дар В) тар С) дер Е) лар 18. Етістік дегеніміз не? * А) Заттың сынын білдіретін сөздер В) Заттың атын білдіретін сөздер С)Заттың қимылын білдіретін сөздер 19. Жұмбақтың жауабын табыңдар.Оны күткен адамдар,Ұзақ өмір сүреді.Қадірін білген жарандар,Байлық осы деседі. * А) Суық с В) кітап С) өмір D) адам Е) Табиғат 20. Қазақ халқының ұлттық ойынын белгілеңіз. * А) Шахмат. В) Дойбы. С) Баскетбол. D) Тоғызқұмалақ. Е) Лото

В последние годы климат на Земле заметно меняется: одни страны страдают от аномальной жары, другие от слишком суровых и снежных зим, непривычных для этих мест. 

Экологи говорят о глобальном изменении климата, включающем увеличение средней годовой температуры, вызывающей таяние ледников, и повышение уровня Мирового океана. Помимо потепления, происходит также разбалансировка всех природных систем, которая приводит к изменению режима выпадения осадков, температурным аномалиям и увеличению частоты экстремальных явлений, таких как ураганы, наводнения и засухи.

По данным ученых, за десять месяцев 2015 года средняя температура планеты оказалась на 1,02 °C выше той, которую фиксировали в XIX веке (когда началось наблюдение за изменениями глобальной температуры). Порог в один градус был превышен впервые в современной истории. Ученые сходятся во мнении, что именно деятельность человека - сжигание нефти, газа и угля - приводит к парниковому эффекту, который вызывает повышение средней температуры. Эксперты отмечают, что в период между 2000 и 2010 годами наблюдался самый мощный рост выбросов парниковых газов за последние 30 лет. По данным Всемирной метеорологической организации, в 2014 году их концентрация в атмосфере достигла рекордно высокого уровня.

Об1. Адамға пайдалы бактериялар

Микроорганизмдердiң адам үшiн маңызы зор: бiрiншiден, олар биосферада үлкен рөл атқарады және екiншiден, оларды әртүрлi әдiстер арқылы қажеттi мақсатта қолдануға болады.

Адам барған сайын бактерияларды кеңiнен қолдануда. Бұл қазiргi өндiрiстiң қайта қурылуы және биотехнологияның пайда болуының алғы шарттары. Осыған қарамастан, бiз күнделiктi қолданыс заттарының, соның iшiнде қоректi заттар мен энергия көзiнiң алыну әдiсiнiң түбiрiмен өзгертетiнiне сенiмдiмiз. Биотехнологияның өркендеуi көп жағынан генетикамен байланысты. Генетикалық бiлiмнiң жиналуынан, кез-келген организм генiмен, соның нәтижесiнде, айналымға қатысуға еркiн мүмкiндiк алдық. Осылай гендiк инженерия пайда болды.

Биогеохимиялық циклдар (биогендi элементтер айналымы). Азот айналымына келесi бактериялар қатысады:

1. азоттүзушi бактериялар, еркiн тiршiлiк ететiн сапрофиттер, мысалы Azotobacter, немесе симбионттар, мысалы Rhizobium;

2. нитраттаушы бактериялар, органикалық қосылыстарда байланысқан азотты (мысалы, ақуызда) нитратқа, мысалы Mitmsomonos Nitobactor: айналдырады;

3. нитраттайтын бактериялар, мысалы Thiobacillus, яғни нитратты бос азотқа айналдырады.ъяснение: