СОСТАВИТЬ ПЛАН
В течение 1944–1945 гг. на заключительном этапе Великой Отечественной войны Красная Армия освободила народы Юго-Восточной и Центральной Европы от тоталитарных режимов собственных властителей и германских оккупационных войск. Красной Армией была оказана в освобождении Румынии, Болгарии, Югославии, Польши, Чехословакии, Венгрии, Австрии и Норвегии (провинция Финмарк).Освобождение Румынии произошло, главным образом, в результате Ясско-Кишиневской стратегической наступательной операции. Она проводилась с 20 по 29 августа 1944 года . Была освобождена Молдавия и выведена из немецко-фашистского блока королевская Румыния.Болгарская армия боевых действий против войск Красной Армии не вела. 5 сентября 1944 года Советский Союз разорвал дипломатические отношения с Болгарией и объявил состояние войны между СССР и Болгарией. Красная Армия вступила на территорию Болгарии. 6 сентября Болгария обратилась к Советскому Союзу с о перемирии. 7 сентября Болгария приняла решение о разрыве своих отношений с Германией, а 8 сентября 1944 г. объявила Германии войну.В Югославии с 28 сентября по 20 октября 1944 г. Красной Армией была проведена Белградская стратегическая наступательная операция. В результате Белградской операции Красная Армия в тесном взаимодействии с партизанской армией маршала Тито разгромила армейскую группу "Сербия". 20 октября 1944 г. был освобожден Белград.Освобождение Польши произошло в результате проведения второго этапа Белорусской операции. Со второй половины 1944 по апрель 1945 гг. была полностью очищена территория Польши от германских войск. Красная Армия разгромила большую часть войск группы армий "Центр", группу армий "Северная Украина" и группу армий "Висла".Освободив Польшу, Красная Армия и Войско Польское вышли к Одеру и к побережью Балтийского моря, создав условия для широкого наступления на Берлин.Освобождение Чехословакии последовало в результате Восточно-Карпатской, Западно-Карпатской и Пражской стратегических наступательных операций. Восточно-Карпатская операция проводилась с 8 сентября по 28 октября 1944 года.Западно-Карпатская операция проводилась с 12 января по 18 февраля 1945 г. В результате Западно-Карпатской операции была освобождена большая часть Словакии и южные районы Польши.Завершающей операцией Красной Армии в Европе явилась Пражская стратегическая наступательная операция, которая проводилась с 6 по 11 мая 1945 г. В ходе стремительного наступления была освобождена Чехословакия и ее столица Прага.Освобождение Венгрии было достигнуто, главным образом, в ходе Будапештской и Венской стратегических наступательных операций. Будапештская операция проводилась с 29 октября 1944 г. по 13 февраля 1945 года . В результате Будапештской операции советские войска освободили центральные районы Венгрии и ее столицу Будапешт.
Освобождение Австрии произошло в ходе Венской стратегической наступательной операции, которая проводилась с 16 марта по 15 апреля 1945 года .Освобождение северных районов Норвегии было достигнуто в результате Петсамо-Киркенесской стратегической наступательной операции, проходившей с 7 по 29 октября 1944 года.Овладение частями Красной Армии и Северного флота Петсамо и Киркенесом резко ограничило действия немецкого флота на северных морских коммуникациях и лишило Германию поставок стратегически важной никелевой руды.

Сыр өңірі – белгілі бір дәстүрдің ғана жеке дамыған жері емес, тоғыз жолдың торабы, сан түрлі тарихи оқиғалар мен көзқарастар бір мүддеге тоғысқан өлке. Сол себепті өңірде өмір сүрген жырау, жыршы, ақын, күйші, әнші, сал – серілер шығармашылығы әлем әдебиетінде сирек кездесетін құбылыс ретінде өзіндік сипаты басым өнер түрі есебінде айрықша назар аударады. Сыр елінде өмір сүріп, аты үш жүзге мәлім болған ақын – жырауларымыз ұрпақ тәрбиесіне, инабаттылық пен ой – өрісінің дамуына, эстетикалық талғам биігінен көрінуін басты назарда ұстаған.Мысалыға, атақты Ешнияз сал, Жиенбай Дүзбенбетов, Сәрсенбай Бөртебаев, Тұрымбет Салқынбаев, Тасберген Құлманов, Шегебай Бектасұлы, Рүстембек Жиенбаев, Дайырдың Оңғары, Молдахмет Дабылов, Жүсіп, Ібаш, Дүйсен, Мұзарап, Үбісұлтан, Әкімгерей, Көшеней тағы басқа да есімі елге кеңінен танылған жыршы-жыраулардың туған, өмір сүрген жері Сыр бойы, Қасиетті Қармақшы жері.

XVIII ғасырдың екінші жартысындағы патша үкіметінің Кіші жүз бен Орта жүздегі саясаты

Объяснение:

XVIII ғасырдың екінші жартысындағы патша үкіметінің Кіші жүз бен Орта жүздегі саясаты

Хиуа хандығы

XVIII ғасырдың алғашқы жартысында қазақ қоғамының онсыз да ауыр жағдайын солтүстік-батыстан — башқұрттар мен Еділ қалмақтары, солтүстіктен — Сібір қазақтары, оңтүстіктен Қоқан және Хиуа хандықтары тарапынан төнген қауіп күрделендіре түсті.

Қазақ елінің халықаралық жағдайының шиеленісіне түсуі және ішкі ұлттық тұтастықтың болмауы Әбілқайыр бастаған саяси топтың Ресей империясының үкіметімен жақындасуына жол ашты. Бұл жағдай қазақ қоғамындағы саяси күштердің өзара алауыздығын тереңдете түсті.

Кіші жүзде өзара дүрдараз Әбілқайыр хан мен Батыр сұлтан билік жүргізсе, Орта жүзде Сәмеке мен Күшік хандар ресми хан саналғанымен, Барақ пен Әбілмәмбет сұлтандар да дербес билікті иемденді. Сәмеке мен Күшіктің билігі Ұлы жүздің бір бөлігіне де тарады. Олар өз кезегінде Жоңғарияға тәуелділікте болды. Ал Ұлы жүздің қалған бөлігінде Жолбарыс ханның билігі сақталды. Патша үкіметі қазақ билеушілерінің өзара алауыздығын шебер пайдаланып, әкімшілік және саяси шаралар арқылы батыс аудандарды отарлауын жеделдетті. Қазақ жерінің батыс бөлігі Ресей империясына іргелес орналасқан аймақ еді. Кіші жүздің бірінші болып Ресейге қосылуы мұнда, отарлық езгінің алғашқы ауыртпалығын да ала келді. Осыған байланысты Кіші жүз үнемі ұлт-азаттық қозғалыстың ошағына айналды.

XVIII ғасырдағы қазақ қоғамындағы билеуші топтардың арасындағы алауыздық 1748 жылы Әбілқайыр ханның өліміне әкелді. Бұл қазақ жүздерінің басын біріктіру мүмкіндігін әлсіретті. Әбілқайыр ханның орнына келген Нұралы ханның билігі енді Орта жүзге жүрмеді. Тіпті Кіші жүздің өзінде Әбілқайыр мұрагерлерінің жағдайы орнықты болмады. Нұралыны Кіші жүздің рубасылары түгелдей мойындаған жоқ.

Әбілқайыр хан

Сырдария төңірегіндегі, шекті руы Батыр сұлтанды хан сайлады. Нұралыны тек байұлы рулары қолдады. Нұралы өз жағдайының қиындығын жақсы түсінді, ендігі уақытта қолдауды рубасыларынан емес, патша үкіметі тарапынан іздей бастады. Кіші жүздегі нақты жағдайдың барысын бақылап отырған патша үкіметі де өз тарапынан Қазақ жүздерінің саяси жағынан нығаюына мүдделі болған жоқ. Орта жүздегі Абылай ықпалының арта түсуі, қазақтарға көрші башқұрт халқында азаттық күрестің өрістеуі патша үкіметінің отаршылдық мүдделеріне қайшы келеді.

1748 жылы патша үкіметі Нұралыға хан атағын бекітіп беріп, жылына 600 сом мемлекеттік жалақы белгіленген. Ол орыс мемлекетінен жалақы алатын шенеунікке айналды. Нұралы хан енді өзінің барлық іс-қимылдарын патша үкіметімен ақылдасып жүргізуге тиіс болды, оған Орынборға аманат жіберіп тұру міндеті жүктелді. Патша үкіметінің бұл шаралары Нұралыға деген сұлтан ақсүйектері мен рубасыларының қарсылығын одан әрі өршіте түсті. XVIII ғасырдың 40—60-жылдарында оңтүстік шекаралардағы жайылымдар үшін қарақалпақтар, түрікмендермен қақтығыстар да күшейе бастаған еді.

Қазақтардың Еділ мен Жайық арасындағы жерлер үшін торғауыт қалмақтарымен қарым-қатынасы нашарлай берді. Халықтарды бір-біріне айдап салу мақсатында патша үкіметі «ішкі жаққа» өткен қазақтарды тұтқындауға бұйрық берді. Осының бәрі Нұралы хандығында қысқы жайылымдар үшін жер тапшылығы дағдарысын туғызды.

Еділ

Патша үкіметінің Каспий теңізінің солтүстік-батыс өңіріндегі құнарлы да шұрайлы жерлерді орыс помещиктеріне бөліп беруі қазақтардың дәстүрлі жайылымдық жерлерін мейлінше тарылтты. Жайық бойын қуалай тұрғызылған бекіністер тізбегі — Ор шебі қазақтар тарапынан қарсылық тудырмай қоймады. Ор өзенінен әрі жалғасқан Сібір, Ащы шебі Ертіс шебімен қосылды. Ал бекіністерге қоныстандырылған орыс-қазақтар мен жерсіз орыс шаруаларының жергілікті қазақтардың жеріне көз салуы патша үкіметі езгісіне қарсы наразылықтың өрістеуіне негіз болды.

1742—1765 жылдардағы заң актілері бойынша казақтардың Еділ мен Жайық арасындағы, Есіл мен Тобылдың жоғары ағысындағы, Каспий теңізінің солтүстік жағалауы бойындағы жерлерде көшіп-қонуына тыйым салынды. Бұл жағдай казақтардың түпкілікті мүдделеріне қайшы келді. 1771 жылы Еділ мен Жайық арасындағы қалмақтардың біразы Жоңғарияға көшіп кеткеннен кейін де бұл жер қазақ әскерлеріне және мемлекеттік қорға берілді. Осылайша жер тапшылығы қазақ билеушілерінің арасындағы алауыздықты одан әрі ушықтыра түсті.