Биотикалық фактор, биогендік фактор — ағзалардың тіршілік әрекетіне байланысты бір-біріне тигізетін сан алуан әсерлері. Биотикалық фактордың абиотикалық фактордан айырмашылығы, мұнда әр түрге жататын азғалар бір-біріне өзара және айналадағы ортаға әсерін тигізеді. Мысалы, жәндіктер өсімдіктерді тозаңдандырады, бір ағза екінші бір ағзаны қорек етеді, микроорганизмдер топырақ құрылымын өзгертеді, т.б. Биотикалық факторлар бір популяция ішіндегі дара бастар арасында да, жеке популяциялар арасында да байқалады. Мысалы, ақ бөкендердің жайылымдардағы өсімдіктерге әсері, ақ бөкендердің өзара әсері немесе қасқырдың ақ бөкенге шабуылы, т.б. Биотикалық фактор түрішілік және түраралық болып ажыратылады. Түрішілік Биотикалық факторға жануарлар, өсімдіктер және микроорганизмдердің өз өсімталдығын арттырудағы әрекеті (демогр. әсер), мекен ететін аумағын қорғаудағы жануарлардың мінез-құлығы (этологиялық әсер), т.б. әсерлер жатады. Түраралық Биотикалық факторға комменсализм (сіңісу), симбиоз (селбестік), нейтрализм (бейтарап селбесу), масылдық (басқа ағза есебінен күн көру), жыртқыштық әсерлер жатады. Биотикалық фактордың қалыпты жағдайдан ерекше ауытқуы ағзалардың қалыптасқан тіршілігіне әсерін тигізбей қоймайды, соның нәтижесінде табиғи тепе-теңдік бұзылады.
Рябина, вследствие большой её распространённости и невысокого качества её плодов, принадлежит к числу малоценных плодовых деревьев. Рябина часто разводится какдекоративное дерево; плоды её идут в пищу, а тяжелая, упругая, прочная древесина — для столярных изделий. Рябина имеет значение и как медонос. Плоды рябины потребляются в свежем виде, в виде варенья, джемов, киселей, настоек, пастилы, мармелада, желе, а также мочёная и маринованная. Порошок, приготовленный из сушёных плодов, идёт на начинку для пирогов. Плоды рябины использовались внародной медицине как противоцинготное, кровоостанавливающее, мочегонное, желчегонное, потогонное, слабительное и как средство от головной боли; в научной медицине рябина не используется. Свежие плоды рябины имеют горьковатый вкус, но первые заморозки приводят к разрушению горького гликозида сорбиновой кислоты, и горечь исчезает. Плоды самой знаменитой разновидности рябины (невежинской), содержащие до 9 % сахара, имеют сладкий вкус и до морозов.
Почки войлочно-пушистые.
Листья крупные, непарноперистые, об 11—23 почти сидячих, продолговатых, остропильчатых, в молодости волосистых, потом почти голых листках.
Белые многочисленные цветки собраны в густые щитковидные соцветия, появляющиеся на концах ветвей. Соцветия издают сильный специфичный запах. В цветке развит околопестичный околоцветник из чашечки и венчика, много тычинок и пестик о трёх столбиках.
Плод — шарообразное или овальное ярко-красное сочное яблоко с мелкими семенами. Семена по краю округлые. Плоды содержат около 8 % сахаров (фруктоза, глюкоза, сорбоза, сахароза), а также органические кислоты, в том числе сорбиновую, обладающую антисептическим действием, микроэлементы и витамины — аскорбиновую кислоту (до 200 мг%), витамин P,каротин и гликозиды (в их числе амигдалин)[3][4].
