Геранёны — замак, якога няма.
Аднойчы мне давялося пабываць на Гродненскай зямлі. Каб больш даведацца аб гэтым краі я адправіўсяна экскурсію. Аўтобус хутка даставіў нас у Геранёны.
Знаходзяцца яны ў некалькіх кіламетрах ад мяжы з Літвою. Пра былую веліч Геранёнскага замку нагадваюць зараз хіба што земляныя валы і невялікія фрагменты каменных вежаў, парослыя хмызняком. Тут пачалася гісторыя Барбары Радзівіл і скончыўся летапіс роду Гаштольдаў.
У захаваным дагэтуль касцёле Святога Міколы пайшла пад вянец за Станіслава Гаштольда першая прыгажуня Вялікага Княства Барбара Радзівіл.
Можна сказаць, што Геранёнскі замак — яркі ўзор замкавага будаўніцтва ў Беларусі на мяжы ХV-ХVІ ст. Хоць тут і ёсць асобныя элементы еўрапейскай фартыфікацыі, усё ж больш ярка і выразна вылучаюцца мясцовыя ваенна-будаўнічыя традыцыі. Пра гэта сведчаць і будаўнічыя матэрыялы, і прынцып узвядзеньня валоў, і мураваны замак з чатырма вежамі, размешчаны на штучнай выспе, што было найбольш характэрна для беларускага ваеннага і царкоўна-цытадэльнага дойлідзтва тых часоў.
Пляцоўка Геранёнскага замка была абнесена валам вышынёй каля 4 метраў і аточаная ровам глыбінёй каля 15 метраў.
Падчас вайны з Маскоўшчынай 1654-1667 гг. замак быў разбураны, але, відаць, неўзабаве яго зноў аднавілі.
У пачатку ХІХ стагодздзя замак пуставаў, а потым, у сярэдзіне стагодздзя, яго пачалі разбураць.
Сумна, калі святыні знікаюць з твару зямлі, але яны застаюцца ў дакументах, у фотаздымках, у памяці народнай. Значыць гэта камусці трэба…
