Водгук на верш Максіма Багдановіча
“Слуцкія ткачыхі”
Паэзія Максім Багдановіч з'яуляецца глыбока рэалістычнай, цесна связанай з вызваленчай барацьбой беларускага народа. Любоў да Радзімы — адна з галоўных тэм лірыкі Максім Багдановіч. Ён паказвае моцную прывязанасць простых людзей да Беларусі, да роднай зямлі. Выгнаныя голадам з роднага краю, беззямельныя сяляне жывуць успамінамі аб Радзіме. Тэма любві да Радзімы гучыць і ў вершах, прысвечаных мінуламу Беларусі. У час паездкі ў 1911г. у Вільню Максім Багдановіч пазнаеміўся з рукапісамі старажытных беларускіх кніг. Яго зацікавіла гістарычнае мінулае беларускага народа і пад уражаннем ад іх напісаў верш “Слуцкія ткачыхі” з цыкла “Старая Беларусь”.
Верш "Слуцкія ткачыхі” — адзін з лепшых твораў гэтага цыклу. У ім уваскрашаецца далёкае феадальнае мінулае Беларусі, паказваецца паднявольная праца слуцкіх ткачых у час прыгону.
Вобраз васілька набывае ў вершы абагульняючае значэнне. Ён зліваецца з вобразам Радзімы, становіцца сімвалам народнага мастацтва.
У вершы “Слуцкія ткачыхі” паэт раздумвае над лёсам беларускіх мастакоў і над сутнасцю мастацтва. Гэты верш вельмі прыгожы, у гэтым вершы аўтар пытаецца расказаць пра тое, што сапраўднае мастацтва нельга стварыць пад прымусам. Паясы ператварыліся ў шыдэўры толькі тады, калі ткачыхі ўклалі ў іх сваю душу. Паэт хацеў перадаць на колькі цяжкі быў той час - час прыгону, калі людзі былі не вольныя рабіць тое, чаго хацелася ім . Час, калі прыгонныя людзі цалкам залежалі ад пана, выконвалі толькі тое, што хацелася і падабалася яму:
Ад родных ніў, ад роднай хаты
У панскі двор дзеля красы
Яны, бяздольныя, узяты
Ткаць залатыя паясы.
Яшчэ аўтар пытаецца сказаць, што роля мастацтва ў жыцці народа вельмі важна. У гэтым вершы апісваецца картіна роднай зямлі, дзе ткачыха заміж пярсіцкага ўзора” шые “цвяток радзімы васілька”:
Цямнее край зубчаты бора…
І тчэ, забыўшыся, рука,
Заміж персідскага ўзора,
Цвяток радзімы васілька.
Гэты верш трэба чытаць з паузамі, пасля кожнай стракі, з трохі жаласнай інтанацыяй.
У вершы вельмі шмат супрацьпастаўленняў. Я думаю, што у гэтым вершы аўтар вельмі падрабязна апісаў тую цяжкую працу, якая была ў той час.
1. Ад чыйго імя вядзецца аповед у аповесці «Дзікае паляванне караля Стаха»?
а) Ад імя аўтара; б) галоўнага героя; в) аднаго з другарадных персанажаў.
2. Якую прафесію меў Андрэй Беларэцкі?
а) Быў адвакатам; б) настаўнікам; в) фалькларыстам.
3. Чаму Беларэцкі ўсё ж вырашыў застацца ў Балотных Ялінах?
а) Захапіўся прыгожымі краявідамі;
б) пашкадаваў гаспадыню маёнтка;
в) знайшоў цікавы матэрыял для працы.
4. Што падарыў Дубатоўк Надзеі Яноўскай на паўналецце?
а) Пушысты кілім;
б) партрэт віноўніка радавога праклёну;
в) залаты пярсцёнак;
г) карціну з навакольным пейзажам.
5. Калі адбылася першая сустрэча Беларэцкага з дзікім паляваннем?
а) У час прагулкі разам з Надзеяй Яноўскай па ваколіцах Балотных Ялін;
б) калі вырашыў выклікаць на дуэль Варону, які абразіў яго гонар;
в) пры вяртанні з «халасцяцкай вечарынкі» ад Дубатоўка.
6. Суаднясі вобразна-выяўленчыя сродкі мовы з прыведзенымі радкамі з аповесці:
1. гіпербала; 2. метафара; 3. эпітэт.
а) «Мне стала страшна, калі я пабачыў сухі чорны бляск яго вачэй»;
б) «Як на грэх, адзіны за ўвесь дзень апошні прамень сонца прабіўся ў акно і зайграў у шкле, запаліў у ім дзясяткі рознакаляровых агеньчыкаў»;
в) «А цемра стала такая, калі знік месяц, што адыдзі далей ад вогнішча і не пабачыш пальца на руцэ».
7. Хто аўтар наступнай запіскі?
«Тое, чаму трэба, згіне. Ты лёзны чалавек, чужынец нейкі. Сыходзь з дарогі. Ты чужы тут, якая справа табе да праклятых радоў. Паляванне караля Стаха прыходзіць апоўначы. Чакай.»
а) Дубатоўк; б) Берман-Гацэвіч; в) Варона.
8. 3-за чаго Беларэцкі, размаўляючы са станавым прыставам па прычыне забойства Свеціловіча, з маху апярэзаў карбачом прадстаўніка ўлады?
а) 3-за абразы ў адрас Надзеі Яноўскай;
б) з-за абвінавачвання ў забойстве Свеціловіча;
в) з-за прапановы ціха і мірна з’ехаць з гэтых мясцін.
9. Смерць Бермана адбылася:
а) па прычыне цяжкай хваробы; б) дуэлі; в) самагубства; г) звычайнай памылкі.
10. Чым скончылася гісторыя з Малым Чалавекам?
а) Быў адасланы ў павятовую бальніцу для вар’ятаў;
б) яго тайна так і не была разгадана;
в) застаўся жыць у палацы.
11. Які звычай быў выкарастаны на пахаванні Свеціловіча каб паказаць, што род застаўся без нашчадкаў?
а) На магілу быў пакладзены надгробны камень з надпісам пра сканчэнне роду;
б) свяшчэннік выканаў спецыяльны абрад;
в) родавы герб быў раструшчаны аб надгробны камень.
12. Каму з герояў належыць наступная фраза: «Грошы ела б, на грашах спала».
а) Адной з прадстаўніц шляхты; б) ахмістрыні; в) Надзеі Яноўскай.
13. Пасля чаго Беларэцкі змяніў адносіны да гаспадыні Балотных Ялін?
а) Пасля прызнання ў каханні;
б) пасля асуджэння ёй свайго роду;
в) пасля заступіцца за яе.
14. Што яднае Беларэцкага і Свеціловіча?
а) Нежаданне мірыцца з несправядлівасцю;
б) рамантыка і рызыкоўнасць;
в) закаханасць у Надзею Яноўскую.
15. Каб стаць уладальнікам маёнтка, Дубатоўку трэба было:
а) аберагаць Надзею Яноўскую, над якой навісла смяртэльна пагроза;
б) даказаць у судзе, што ён сапраўдны ўладальнік Балотных Ялін;
в) знішчыць двух апошніх прадстаўнікоў роду Яноўскіх – саму гаспадыню і Свеціловіча.
16. Чаму ўлады не прымалі ніякіх захадаў супраць дзікага палявання?
а) Яно давала ім магчымасць трымаць у паслушэнстве просты люд;
б) такія спробы ўжо былі, але вынікаў не далі;
в) кіраўнік дзікага палявання быў сябрам мясцовых улад.
17. Вызнач лічбамі сюжэтную паслядоўнасць падзей у аповесці:
а) Знаёмства з Андрэем Свеціловічам на балі ў палацы Яноўскіх;
б) аповед эканомам легенды пра дзікае паляванне;
в) смерць Дубатоўка;
г) прыезд Беларэцкага да павятовага суддзі.
Адказы
1. б. 2. в. 3. б. 4. а, б. 5. в. 6. 1в, 2б, 3а. 7. б. 8. а. 9. 10. а. 11. в. 12. б. 13. б. 14. а. 15. в. 16. а 17. 1б, 2а, 3г, 4в.
