(верш неруш)тэма роднай мовы, яе лёсу, яе бяскрайняга, бяздоннага багацця і будучыні, бадай, самая хвалюючая на працягу ўсёй творчасці барадуліна. гэта абумоўлена тым, што для кожнага сапраўднага беларуса, мова – найсвяцейшая з усяго святога, а рыгор барадулін быў сапраўдным беларусам. верш
негалосна адмаўляе нігілістычную ідэю ў савецкага саюзу стварыць адзіную “камуністычную” культуру, знішчыць з твару зямлі культуры розных народаў, у тым ліку і беларускую.
верш “неруш” – адзін з многіх вершаў барадуліна аб непаўторнай прыгажосці і невычэрпным багацці нашай мовы. нерушам
ранішнім паэт называе родную мову з тае нагоды, што яна такая ж чыстая светлая, як раніца, што разумее тое, што на зямлі беларускай наўрад ці ёсць людзі якія дасканала, да апошняй кроплі родную мову. аб родным слове барардулін піша:
мне шукаць цябе,
покуль гляджу,
пад
зялёным крылом верасовак,
пад крысом
і спякоты й дажджу.
неруш – гэта сінонім першаснасці, некранутасці. у вершы выяўляецца страсная ўлюбёнасць паэта ў сваю родную зямлю, у свой край. гэта лірычная клятва, споведзь свайму народу, зямлі, мове…
паэт знаходзіць
трапныя, змястоўныя словы, падкрэсліваючы гэтым багатыя выяўленчыя здольнасці роднай мовы:
слова, што як нарог для ратая,
як для ластаўкі – стромы вільчак,
ад якога на небе світае,
ад якога яснее ў вачах.
роднае слова і яго вобразна-выяўленчае багацце
ўяўляюцца паэту магутнай, магічнай, цудадзейнай сілай, ад якой “на небе світае”, “яснее ў вачах”… кожны радок верша, як і кожны радок і вобраз барадулінскай паэзіі, аблашчаныя пяшчотнай любоўю да роднага слова. назваўшы родную мову ранішнім нерушам, паэт бы папярэджвае нас, што да кожнага слова і
вобраза роднай мовы патрэбна ставіцца ўдумліва, уважліва і тады перад намі адкрыюцца ўсе невядомыя дагэтуль нямніцы роднай мовы. адкрываць для іншых хараство беларускай мовы – адна з галоўных мэт паэта. эмацыянальна ўзрушана паэт кажа чытачу аб уласным творчым абавязку кожнага з нас берагчы духоўны
скарб продкаў: “неруш свой панясу я аберуч, як слязіну з матуліных воч”. мову, як усё жывое, і як чалавека трэба бараніць на барадулінскую думку, адстойваць ад усяго, што можа яе пакрыўдзіць. апошнія радкі верша, у якіх увасоблены яго асноўны ідэйны змест, гучаць урачыстай прысягай паэта і яго
лірычнага героя”
неруш ранішні – матчына слова,
мне, як бору, цябе засланяць!
Пяцьсот восемдзесят дзевяць
1.Назоўны (хто што?): пяцьсот восемдзесят дзевяць
2.Родны (каго, чаго?):пяцісот васьмідзесяці дзевяці
3.Давальны(каму, чаму?):пяцісот васьмідзесяці дзевяці
4.Вінавальны (каго, што?): пяцьсот восемдзесят дзевяць
5.Творным(кім, чым?): пяццюстамі восемьюдзесяццю дзевяццю
6.Месны(аб кім, аб чым?): аб пяцістах васьмідзесяці дзевяці
Трыста сорак сем
1.Назоўны (хто, што?):трыста сорак сем
2.Родны (каго, чаго?) трохсот сарака сямі
3.Давальны(каму, чаму?) тремстам сарака сямі
4.Вінавальны (каго, што?) 347
5.Творным(кім, чым?) трымастамі сарака сям'ю
6.Месны(аб кім, аб чым?) аб трохстах сарака сямі
